مقایسه صندوق طلا و درآمد ثابت؛ بازده بیشتر یا آرامش؟

مقایسه صندوق طلا و درآمد ثابت پس از چرخش چشمگیر نقدینگی در مرداد ۱۴۰۵، به یکی از پرسش‌های مهم سرمایه‌گذاران ایرانی تبدیل شده است. ورود ۹۱۱ میلیارد تومان پول حقیقی به صندوق‌های طلا، هم‌زمان با خروج ۸۶۷ میلیارد تومان از صندوق‌های درآمد ثابت، نشان می‌دهد بخشی از بازار میان بازده بالقوه بالاتر و ثبات بیشتر در حال بازنگری است.

پاسخ کوتاه

صندوق‌های طلا طی یک سال گذشته بازده بسیار بیشتری از نمونه درآمد ثابت مورد مقایسه ثبت کرده‌اند، اما نوسان هفتگی آنها نیز محسوس بوده است. بنابراین برتری بازده گذشته به‌تنهایی برای انتخاب کافی نیست؛ افق زمانی، تحمل افت ارزش و نیاز سرمایه‌گذار به جریان نقدی باثبات اهمیت تعیین‌کننده دارد.

چرا نقدینگی به صندوق‌های طلا چرخید؟

در معاملات شنبه ۲۴ مرداد ۱۴۰۵ و پس از تعطیلی سه‌روزه، حدود ۹۱۱ میلیارد تومان پول حقیقی وارد صندوق‌های طلا شد. در همان روز، صندوق‌های درآمد ثابت با خروج ۸۶۷ میلیارد تومانی روبه‌رو شدند. رشد هم‌زمان قیمت جهانی طلا و دلار بازار آزاد حوالی ۱۸۷ هزار تومان، جذابیت ابزارهای مبتنی بر طلا را افزایش داد.

با این حال، ورود پول الزاما به معنای اجماع کامل خریداران نبود؛ سرانه فروش حقیقی‌ها همچنان از سرانه خرید بالاتر گزارش شد. این نکته می‌تواند نشان دهد که در کنار تقاضای تازه، گروهی از دارندگان نیز افزایش قیمت را فرصتی برای کاهش موقعیت خود دیده‌اند.

ارزش خالص دارایی صندوق‌های طلا نیز با رشد هفتگی ۳.۱ درصدی به ۶۸۹ هزار و ۱۸۸ میلیارد تومان رسید. حجم معاملات ۲۲ درصد و ارزش معاملات ۱۴ درصد افزایش یافت؛ اعدادی که از بالا رفتن توجه بازار به این گروه حکایت دارند، نه تضمین ادامه بازده آن.

مقایسه صندوق طلا و درآمد ثابت چه می‌گوید؟

در یک مقایسه مستقیم، صندوق طلای «درخشان» طی یک سال حدود ۱۳۵ درصد بازده داشته است؛ در مقابل، بازده یک‌ساله صندوق درآمد ثابت «رشد پایدار آبان» به ۳۷ درصد رسیده است. برای این صندوق درآمد ثابت، نرخ مؤثر سالانه ۳۹.۵ درصد نیز برای سال آینده هدف‌گذاری شده، اما نرخ هدف با بازده قطعی یکسان نیست.

فاصله بازده گذشته دو ابزار قابل توجه است، ولی بخش مهم ماجرا در مسیر دستیابی به این بازده نهفته است. درآمد ثابت معمولا برای کاهش نوسان پرتفوی و ایجاد بازده قابل‌پیش‌بینی‌تر استفاده می‌شود. صندوق طلا بیشتر از تغییرات اونس جهانی، نرخ ارز، انتظارات تورمی و شرایط معاملات داخلی اثر می‌پذیرد.

نوسان صندوق طلا چقدر جدی است؟

هر ۳۵ صندوق طلای بازار در هفته منتهی به ۲۳ مرداد بازده مثبت داشتند و میانگین بازده هفتگی آنها ۳.۴ درصد بود. تنها یک هفته قبل، میانگین همین گروه منفی ۱.۸۱ درصد ثبت شده بود. بازده صندوق‌های درآمد ثابت در هفته منتهی به ۱۴ مرداد، در مقابل، به‌طور میانگین ۰.۶۷ درصد بود.

این جابه‌جایی سریع از منفی ۱.۸۱ درصد به مثبت ۳.۴ درصد، ماهیت نوسانی طلا را روشن می‌کند. حتی میان ابزارهای کالایی نیز تفاوت وجود دارد؛ در همان هفته‌ای که صندوق‌های طلا منفی بودند، صندوق‌های نقره به‌طور میانگین منفی ۴.۳۴ درصد بازده داشتند.

بازده یک‌ماهه NAV صندوق طلای «زمرد» نیز ۶ درصد و میانگین یک‌ماهه کل صندوق‌های طلا ۵.۷ درصد بوده است. اختلاف عملکرد صندوق‌ها یادآوری می‌کند که نام گروه دارایی، جای بررسی عملکرد، نقدشوندگی و فاصله قیمت بازار با NAV هر صندوق را نمی‌گیرد.

سود ثابت واقعا بدون ریسک است؟

ریسک درآمد ثابت معمولا کمتر از طلاست، اما صفر نیست. صندوق «اعتماد» نرخ سود پرداختی خود را به ۳۰ درصد افزایش داد و سقف پذیره‌نویسی را به ۲۸ همت رساند. با این حال، بانک مرکزی سود ۳۰ درصدی صندوق‌های بانکی را تخلف اعلام کرده و از احتمال برخورد گفته است. بنابراین پایداری نرخ اعلامی و چارچوب مقرراتی نیز باید بررسی شود.

در شرایطی که تورم حدود ۸۸ درصد عنوان شده، بازده اسمی ۲۵ تا ۳۰ درصدی ممکن است ثبات ریالی ایجاد کند، اما لزوما قدرت خرید را حفظ نمی‌کند. از سوی دیگر، طلا می‌تواند در برابر رشد ارز و تورم واکنش نشان دهد، ولی سرمایه‌گذار را در معرض افت‌های کوتاه‌مدت قرار می‌دهد.

مثال عددی برای درک تفاوت

فرض کنید دو سرمایه‌گذار عملکرد یک‌ساله ثبت‌شده همین دو صندوق را مبنا قرار دهند. اختلاف بازده صندوق طلای درخشان با صندوق رشد پایدار آبان ۹۸ واحد درصد است: ۱۳۵ درصد در برابر ۳۷ درصد. با این حال، مشاهده بازده هفتگی مثبت ۳.۴ درصد پس از هفته منفی ۱.۸۱ درصد نشان می‌دهد این فاصله یک‌ساله از مسیری یکنواخت به دست نیامده است.

نکته‌های کلیدی

• ورود ۹۱۱ میلیارد تومان به صندوق‌های طلا، نشانه افزایش توجه بازار است، نه سیگنال قطعی ادامه رشد.
• بازده ۱۳۵ درصدی طلا و ۳۷ درصدی درآمد ثابت مربوط به گذشته است و نتیجه آینده را تضمین نمی‌کند.
• درآمد ثابت نوسان کمتری دارد، اما در برابر تورم حدود ۸۸ درصدی با ریسک کاهش قدرت خرید روبه‌روست.
• طلا از ارز و اونس جهانی اثر می‌گیرد و ممکن است در فاصله کوتاه، بازده مثبت یا منفی ثبت کند.
• بررسی NAV، نقدشوندگی، مقررات و افق زمانی باید در کنار بازده انجام شود.