صندوق درآمد ثابت ارزی چیست و چگونه سود دلاری می‌دهد؟

صندوق درآمد ثابت ارزی ابزاری در بورس است که سرمایه‌گذار دلارهای فیزیکی خود را به آن می‌سپارد و سود ارزی دریافت می‌کند. ورود سرمایه، ارزش‌گذاری روزانه و بازپرداخت اصل و سود در این ساختار منحصرا با دلار آمریکا انجام می‌شود و هرگونه تسویه ریالی در آن ممنوع است. هدف این سازوکار، هدایت دلارهای راکد خانگی به سمت پروژه‌های کلان تولیدی و صادراتی کشور است.

سازوکار صندوق درآمد ثابت ارزی چگونه است؟
این صندوق‌ها به صورت صدور و ابطالی اداره می‌شوند. واحدهای سرمایه‌گذاری روی تابلوی بورس معامله نمی‌شوند و سرمایه‌گذار برای خرید یا ابطال مستقیما به شعب بانک عامل مراجعه می‌کند. ارزش مبنای هر واحد ۱۰ دلار است و حداقل خرید برای شروع سرمایه‌گذاری به ۱۰ واحد معادل ۱۰۰ دلار می‌رسد. سقف مجاز خرید برای هر شخص حقیقی یا حقوقی هم ۵۰ هزار واحد معادل ۵۰۰ هزار دلار تعیین شده است.

ضوابط دریافت و پرداخت اسکناس

دستورالعمل اجرایی برای دریافت اسکناس مشخص و دقیق است. طبق بخشنامه بانک مرکزی، بانک‌های عامل در مرحله صدور و ابطال فقط اسکناس‌های ۱۰۰ دلاری طرح جدید موسوم به دلار آبی را می‌پذیرند و تحویل می‌دهند. صندوق اسکناس‌های قدیمی، دلار سفید یا اسکناس‌های ۲۰ و ۵۰ دلاری را قبول نمی‌کند. این قاعده ریسک دریافت اسکناس فرسوده یا نامعتبر را در زمان تسویه از بین می‌برد.

منابع جذب‌شده در چه بخش‌هایی سرمایه‌گذاری می‌شود؟
sرمایه‌های ارزی به تأمین مالی صنایع بزرگ و ارزآور مانند پتروشیمی، نفت، گاز و فلزات اساسی اختصاص می‌یابد. حداقل ۶۰ درصد دارایی‌های صندوق باید در اوراق بدهی ارزی و گواهی سپرده‌های خاص ارزی سرمایه‌گذاری شود. نرخ بازدهی سالانه این ابزار حدود ۵ درصد ارزی پیش‌بینی شده است. نخستین صندوق با نام مانا پس از جذب ۱۰ میلیون دلار تکمیل ظرفیت شد و اکنون صندوق ملی کیمیا با عاملیت بانک ملی دومین صندوق فعال بازار است.

آنچه داده‌های فرداس نشان می‌دهد

در داده‌های ثبت‌شده در پایگاه قیمت فرداس در ساعت ۱۱:۰۹ روز ۴ آبان ۱۴۰۵، قیمت هر دلار آمریکا در بازار آزاد ۲۷۱,۵۰۰ تومان بود که رشد روزانه ۰.۷۴ درصدی و ماهانه ۱۶.۳۷ درصدی داشت. طلای ۱۸ عیار در همان زمان ۲۶,۴۰۱,۵۰۰ تومان ثبت شد و سکه امامی با حباب ۴.۶۳ درصدی به ۲۶۹,۹۶۰,۰۰۰ تومان رسید. نگهداری دلار در این صندوق علاوه بر حفظ ارزش پول در برابر افت ریال، سود دلاری ایجاد می‌کند. فرض کنید فردی ۵,۰۰۰ دلار اسکناس در خانه دارد؛ پس از یک سال همان مبلغ با ریسک سرقت باقی می‌ماند، اما با ورود به صندوق و دریافت بازدهی پیش‌بینی‌شده ۵ درصدی، سرمایه او به ۵,۲۵۰ دلار می‌رسد.

ریسک‌هایی که باید جدی گرفت

فرآیند نقدشوندگی در ساختار صدور و ابطالی آنی نیست و بازپرداخت اسکناس چند روز کاری زمان می‌برد. اگر برای خرید فوری خودرو یا ودیعه مسکن به ارز نیاز داشته باشید، فروش اسکناس در بازار آزاد سریع‌تر از ابطال بانکی انجام می‌شود. بازدهی ۵ درصدی یک نرخ پیش‌بینی‌شده است و تضمین قطعی بانکی ندارد، هرچند ترکیب ۶۰ درصدی اوراق شرکتی معتبر ریسک را مدیریت می‌کند. الزام به ارائه دلار آبی برای کسانی که اسکناس‌های خرد یا متفرقه دارند هزینه تبدیل اولیه به همراه خواهد داشت.

جمع‌بندی ما

برداشت ما در تحریریه فرداس این است که صندوق درآمد ثابت ارزی برای دارندگان اسکناس خانگی که قصد نگهداری میان‌مدت دارند گزینه مناسبی است. این ابزار ریسک نگهداری فیزیکی اسکناس را حذف می‌کند و سود سالانه ۵ درصدی ارزی پرداخت می‌کند. بازدهی مناسب در این روش نیازمند داشتن افق دید حداقل یک‌ساله و تطابق اسکناس‌ها با ضوابط دلار آبی است.

نکته‌های کلیدی

• ورود و خروج سرمایه منحصرا با دلار آمریکا انجام می‌شود و هرگونه تسویه ریالی ممنوع است.
• حداقل سرمایه برای ورود ۱۰ واحد معادل ۱۰۰ دلار و حداکثر سقف ۵۰۰ هزار دلار است.
• بانک‌های عامل فقط اسکناس‌های ۱۰۰ دلاری طرح جدید موسوم به دلار آبی را تحویل می‌گیرند و تسویه می‌کنند.
• حداقل ۶۰ درصد منابع صندوق به اوراق بدهی ارزی و گواهی سپرده در پروژه‌های صادرات‌محور تخصیص می‌یابد.

محرک اصلی: جذب دلارهای راکد خانگی با پرداخت سود ۵ درصدی و مصونیت از ریسک سرقت فیزیکی
ریسک مهم: زمان‌بر بودن ابطال بانکی نسبت به فروش صرافی و الزام انحصاری به ارائه اسکناس ۱۰۰ دلاری آبی
رویداد بعدی: ارزیابی استقبال دارندگان ارز خانگی از دومین صندوق ارزی در پایان مهلت پذیره‌نویسی و انتشار آمار بانک مرکزی از حجم تأمین مالی پروژه‌های صادرات‌محور از طریق اوراق مرابحه ارزی

در بخش ابزارهای تحلیلی فرداس می‌توانید نرخ بازدهی دارایی‌ها را در کنار نوسان‌های روزانه دلار آزاد ارزیابی کنید.