تاثیر اخبار جنگ بر بورس و علت افت سهام با وجود رشد دلار

رفتار معامله‌گران در روزهای اخیر نشان می‌دهد تاثیر اخبار جنگ بر بورس به شکل اولویت یافتن فوری نقدشوندگی و خروج پرشتاب از دارایی‌های ریسک‌پذیر بروز می‌کند. در شرایط تشدید تنش‌های منطقه‌ای، محرک‌های سنتی مانند رشد قیمت دلار در بازار غیررسمی توان ایستادگی در برابر جو منفی حاکم بر بازار را ندارند. واکنش تند فعالان به ریسک‌های ژئوپلیتیک صف‌های فروش سنگینی را در صنایع مختلف رقم زده است.

افت شاخص کل و تخلیه سنگین نقدینگی حقیقی

شاخص کل بورس تهران با افت سنگین ۱۲۹ هزار و ۱۳۷ واحدی، معادل ۱.۵۸ درصد، به سطح ۸ میلیون و ۴۴ هزار و ۶۳۰ واحد عقب‌نشینی کرد. در همین حال، شاخص کل هم‌وزن با کاهش ۱۹ هزار و ۲۴۵ واحدی که معادل ۰.۸۵ درصد است، در رقم ۲ میلیون و ۲۳۶ هزار و ۴۰۸ واحد متوقف شد. عقب‌نشینی هم‌زمان دو نماگر بازتابی از سرایت فضای احتیاط به شرکت‌های شاخص‌ساز و نمادهای کوچک‌تر بود.

نمادهای کالامحور نظیر فملی، فارس و فولاد بیشترین بار این افت را به دوش کشیدند. در جریان این موج عرضه، رقمی بالغ بر ۸ هزار و ۲۱۴ میلیارد تومان، معادل ۸.۲ همت، سرمایه حقیقی از سهام و صندوق‌های سرمایه‌گذاری سهامی خارج شد. این مقدار خروج پول حقیقی سنگین‌ترین رقم روزانه در آمار معاملات بازار است. برتری عرضه بر تقاضا منابع مالی را در صف‌های فروش محبوس کرد و نقدینگی خارج‌شده به سمت صندوق‌های درآمد ثابت و بازار ارز و طلا سرازیر شد.

تاثیر اخبار جنگ بر بورس و ناتوانی دلار در مهار ریزش

در شرایط عادی، جهش ارزی موتور محرک سودآوری ریالی شرکت‌های پتروشیمی، فلزی و معدنی است. دلار در بازار غیررسمی تا سقف ۲۷۳ هزار تومان پیش‌روی کرد و سپس در سطح ۲۶۹ هزار و ۵۴۰ تومان آرام گرفت. با این حال، درآمدهای صادراتی بنگاه‌های بزرگ با نرخ حواله ۱۸۴ هزار و ۹۳۶ تومانی مرکز مبادله طلا و ارز ایران تسویه می‌شود.

فاصله میان این دو نرخ مانع از انعکاس فوری جهش دلار آزاد در صورت‌های مالی شرکت‌هاست. علاوه بر این، در هنگام اوج‌گیری تنش‌های نظامی، نگرانی از امنیت تاسیسات تولیدی و جهش هزینه‌های حمل‌ونقل و بیمه بر متغیرهای بنیادی غلبه می‌کند. سرمایه‌گذاران با ارزیابی این چالش‌های عملیاتی، افق سودآوری را مبهم می‌بینند و رشد دلار آزاد توان مهار فشار فروش را ندارد.

آنچه دادههای فرداس نشان میدهد

پایگاه داده قیمت فرداس در ساعت ۰۸:۰۵ مورخ ۱۴۰۵/۸/۳ داده‌های جدید بازارها را ثبت کرده است. دلار آمریکا در این زمان روی ۲۶۸ هزار و ۵۰۰ تومان ایستاد که رشد ماهانه ۱۴.۴۴ درصدی دارد. طلای ۱۸ عیار با بهای ۲۶ میلیون و ۶۳ هزار و ۳۰۰ تومان و سکه امامی با قیمت ۲۶۴ میلیون و ۴۶۰ هزار تومان معامله شدند. حباب سکه امامی به ۳.۹۷ درصد و حباب طلای ۱۸ عیار نسبت به انس به ۰.۷۹ درصد رسید.

در بازارهای جهانی، نفت برنت به ۱۱۶.۷۲ دلار و هر انس طلا به ۳۹۹۳.۹۶ دلار رسید. انس نقره نیز نرخ ۵۳.۸۸ دلار را تجربه کرد و نسبت طلا به نقره روی رقم ۷۴.۱۳ قرار گرفت. دلار ضمنی طلا در داده‌های فرداس ۲۷۰ هزار و ۶۲۸ تومان و دلار ضمنی سکه ۲۸۱ هزار و ۳۶۶ تومان ثبت شد. درهم امارات با قیمت ۷۳ هزار و ۴۴۵ تومان و رشد ماهانه ۱۴.۹۴ درصدی و یورو با بهای ۳۰۰ هزار و ۶۵۰ تومان در داده‌های ما منعکس شدند. نرخ تتر نیز ۲۶۶ هزار و ۴۰۰ تومان بود که اختلاف منفی ۰.۷۸ درصدی با دلار اسکناس داشت.

اثر شوک نظامی بر سبد دارایی سرمایه‌گذار ایرانی

وقتی نااطمینانی‌های سیاسی اوج می‌گیرد، اولویت دارنده دارایی از سودآوری به نقدشوندگی تغییر مسیر می‌دهد. فرض کنید سرمایه‌گذاری ۴۰۰ میلیون تومان دارایی دارد که ۳۰۰ میلیون تومان آن در سهام و ۱۰۰ میلیون تومان در صندوق‌های درآمد ثابت است. با قفل شدن بازار در صف‌های فروش، امکان تبدیل بخش سهامی به نقدینگی برای پاسخ به تعهدات مالی روزمره مانند رهن مسکن یا تسویه چک از بین می‌رود.

داشتن بخش نقدشونده در سبد دارایی فشار هیجانی تصمیم‌گیری را مهار می‌کند. آمار خروج ۸.۲ همت از بازار نشان داد معامله‌گران به سمت گزینه‌های با نقدشوندگی بالاتر حرکت کرده‌اند. سرمایه‌گذاران با تبدیل پول سهام به دارایی‌های کم‌ریسک تلاش می‌کنند در کنار نقدشوندگی بالا، افت ارزش ریال را مهار کنند.

آنچه هنوز روشن نیست

دامنه و زمان‌بندی تصمیمات سازمان بورس پیرامون محدودیت دامنه نوسان همچنان روشن نیست. فعالان بازار هنوز نمی‌دانند نهاد ناظر دامنه نوسان را محدود نگه می‌دارد یا اجازه تخلیه هیجان معاملات را در دامنه معمول می‌دهد. حجم و الگوی ورود نقدینگی از طریق صندوق تثبیت و صندوق توسعه بازار برای مهار صفوف فروش نیز در ابهام قرار دارد. تحولات میدانی و اخبار تنش‌های منطقه‌ای متغیرهای تعیین‌کننده جهت بازار در روزهای آینده هستند.

جمعبندی ما

آنچه قطعی است، واکنش تدافعی بازار سهام با ثبت افت ۱.۵۸ درصدی شاخص کل و خروج ۸.۲ همت سرمایه حقیقی بوده است. برداشت ما این است که تا زمان آرام شدن فضای سیاسی، مزیت ارزی شرکت‌های صادراتی زیر سایه ریسک جنگ باقی خواهد ماند. اگر تنش‌های منطقه‌ای فروکش کند، احتمالا سهام کالامحور با اتکا به نسبت قیمت به سود مناسب و رشد نرخ ارز حواله توان بهبود وضعیت خود را خواهند داشت.

نکتههای کلیدی

• افت ۱۲۹ هزار و ۱۳۷ واحدی شاخص کل و کاهش ۱۹ هزار و ۲۴۵ واحدی شاخص هم‌وزن
• ثبت رکورد خروج ۸ هزار و ۲۱۴ میلیارد تومان سرمایه حقیقی از سهام و صندوق‌های سهامی
• بی‌اثر شدن دلار آزاد ۲۶۹ هزار تومانی در برابر نرخ ۱۸۴ هزار تومانی دلار حواله مرکز مبادله
• انتقال بخشی از نقدینگی خارج‌شده به سوی صندوق‌های درآمد ثابت و بازار طلا

محرک اصلی: گسترش اخبار جنگ منطقه‌ای و اولویت یافتن حفظ نقدینگی نزد معامله‌گران حقیقی
ریسک مهم: قفل شدن سرمایه در صف‌های طویل فروش و تاخیر در انتقال سود ارزی به دلیل تثبیت نرخ حواله
رویداد بعدی: تصمیم سازمان بورس درباره دامنه نوسان، کیفیت مداخله صندوق تثبیت و مسیر تحولات میدانی

در فرداس می‌توانید تغییرات حباب سکه و طلا، دلار ضمنی و ورود و خروج پول حقیقی را در نمودارها و هشدارهای تحلیلی دنبال کنید تا در موقعیت‌های حساس بازار دید شفافی داشته باشید.