عرضه اولیه در بورس چیست؛ راهنمای محاسبه نقدینگی و ثبت سفارش

عرضه اولیه در بورس چیست و سازوکار خرید آن برای سرمایهگذاران چگونه کار میکند؟ این فرآیند زمانی رخ میدهد که سهام یک شرکت برای نخستین بار در بازار سرمایه به عموم متقاضیان فروخته میشود. قیمتگذاری این سهم معمولا کمتر از ارزش برآوردی است و همین موضوع انگیزه بالایی برای کدهای حقیقی ایجاد میکند.

عرضه اولیه در بورس چیست و نحوه سهمیهبندی آن چگونه است؟
سقف نقدینگی اعلامشده در اطلاعیهای رسمی بورس با رقم پرداختی خریداران تفاوت چشمگیری دارد. در روش ثبت سفارش یا بوکبیلدینگ، سهام موجود میان متقاضیان تسهیمبهنسبت میشود. هر اندازه تعداد کدهای خریدار بیشتر باشد، تعداد سهم تخصیصیافته به هر فرد کمتر خواهد بود.

در پتروشیمی تبریز با نماد شتبریز که بیستوهفتمین شرکت جدیدالورود سال به بازار دوم بورس تهران است، سهمیه هر کد معاملاتی حقیقی و حقوقی حداکثر ۸۰۰ سهم تعیین شد. دامنه قیمت مجاز بین ۵۷٬۶۴۲ تا ۶۵٬۰۰۰ ریال است. با در نظر گرفتن سقف قیمت و سقف سهمیه، حداکثر نقدینگی اسمی اولیه ۵ میلیون و ۲۰۰ هزار تومان (۵۲ میلیون ریال) خواهد بود. کل سهام قابل عرضه ۲۴۹ میلیون و ۱۰۰ هزار برگ سهم است که ۵ درصد از کل سرمایه ثبتی شرکت (معادل ۴ میلیارد و ۹۸۲ میلیون برگ سهم یا ۴۹۸.۲ میلیارد تومان) را شامل میشود.

فرض کنید ۵۰۰ هزار کد معاملاتی در این عرضه سفارش بگذارند؛ سهم هر کد حدود ۴۹۸ سهم میشود و نقدینگی پرداختی به حدود ۳ میلیون و ۲۳۷ هزار تومان میرسد. اگر مشارکت به ۱ میلیون کد برسد، سهم هر خریدار ۲۴۹ برگ سهم با ارزش تقریبی ۱ میلیون و ۶۱۸ هزار تومان خواهد بود. در صورت حضور ۲ میلیون کد نیز سهم هر کد به حدود ۱۲۴ سهم با رقم تقریبی ۸۰۶ هزار تومان میرسد.

شیوه ثبت سفارش با قیمت سقف یا کف

دامنه مجاز قیمت برای هر سهم شتبریز میان ۵۷٬۶۴۲ تا ۶۵٬۰۰۰ ریال تعیین شده است. تقاضای ثبتشده در عرضههای اولیه معمولا بسیار فراتر از حجم سهام شرکت است. اگر خریداری سفارش خود را با رقمی کمتر از ۶۵٬۰۰۰ ریال ثبت کند، سامانه معاملات ابتدا سفارشهای سقف قیمت را پردازش میکند و سهمی به قیمتهای پایینتر تخصیص نمییابد. ثبت سفارش در بالاترین رقم دامنه مجاز شرط اصلی دریافت سهام است.

آنچه دادههای فرداس نشان میدهد

ما در فرداس متغیرهای کلان و بازارهای موازی اثرگذار بر سودآوری صنایع بورسی را بهصورت مستمر ارزیابی میکنیم. در پایگاه داده قیمت فرداس در تاریخ ۱۴۰۵/۸/۵ ساعت ۱۱:۰۴، بهای نفت برنت ۱۱۵٫۹۰۳ دلار با رشد روزانه ۰٫۶ درصد و قیمت دلار آمریکا ۲۷۱٬۵۰۰ تومان با رشد ماهانه ۱۵٫۵۳ درصد ثبت شد.

پتروشیمی تبریز با ظرفیت اسمی تولید سالانه ۸۷۰ هزار تن انواع محصولات پلیمری و شیمیایی، بخشی از درآمد خود را از صادرات و فروش مبتنی بر ارز به دست میآورد. رشد ماهانه دلار و سطح قیمتی نفت خام بر درآمد فروش این واحدها اثر مثبت دارد. در مقابل، هزینه تامین خوراک و نهادههای تولیدی نیز همگام با این ارقام تعدیل میشود و حاشیه سود شرکت را تحت تاثیر قرار میدهد.

ریسکهایی که باید جدی گرفت

آنچه قطعی است، نمادهای تازهوارد در روزهای نخست بازگشایی صف خرید تشکیل میدهند. پروژه توسعه پلیاتیلن سنگین ۳۱۰ هزار تنی پتروشیمی تبریز با پیشرفت فیزیکی حدود ۸۰ درصد در حال اجراست و جبران خوراک بوتادین پیششرط دستیابی به ظرفیت کامل است.

آنچه هنوز روشن نیست، زمان دقیق راهاندازی این طرح و فرمول فصلی نرخ خوراک است. سهامدارانی که قصد نگهداری بلندمدت سهم را دارند، این متغیرهای عملیاتی را در گزارشهای دورهای پیگیری میکنند.

جمعبندی ما

برداشت ما در تحریریه فرداس این است که عرضه اولیه شتبریز برای سرمایهگذاران با بودجههای خرد، به سبب تخصیص نهایی محدود، گزینهای با ریسک نقدی کنترلشده است. خریداران برای دریافت سهم پرداختی کمتر از ۲ میلیون تومان خواهند داشت. ماندن در این نماد فراتر از روزهای نخست بازگشایی نیازمند ارزیابی بازدهی واحد ۳۱۰ هزار تنی و روند سودآوری شرکت است.

نکتههای کلیدی

• نقدینگی واقعی برای خرید سهم به دلیل سازوکار تسهیمبهنسبت بسیار کمتر از سقف ۵ میلیون و ۲۰۰ هزار تومانی است.
• برای دریافت قطعی سهمیه، ثبت قیمت در سقف دامنه یعنی ۶۵٬۰۰۰ ریال ضروری است.
• پروژه توسعه پلیاتیلن سنگین شتبریز با ظرفیت ۳۱۰ هزار تن پیشرفت فیزیکی ۸۰ درصدی دارد و جبران خوراک بوتادین پیششرط دستیابی به بازدهی نهایی آن است.
• سودآوری پایدار پس از روزهای آغازین بازگشایی به قیمت نفت برنت، بهای ارز و توان عملیاتی شرکت در تولید سالانه ۸۷۰ هزار تن محصول وابسته است.

محرک اصلی: پیشرفت ۸۰ درصدی طرح توسعه ۳۱۰ هزار تنی پلیاتیلن سنگین و تقاضای کدهای حقیقی برای ورود سهم جدید.
ریسک مهم: تامین پایدار خوراک بوتادین و تاثیر نوسانات ارز و بهای نفت بر حاشیه سود شرکت.
رویداد بعدی: میزان مشارکت سهامداران و کدهای حقیقی در روز عرضه اولیه (چهارشنبه ۶ آبان)، تعداد نهایی سهم تخصیصیافته به هر کد و کشف قیمت بازگشایی نماد شتبریز در تابلوی بورس.

برای مشاهده نمودارهای تحلیلی، مقایسه بازدهی بازارها و دریافت هشدارهای تغییر قیمت سهام میتوانید از ابزارهای تحلیلی فرداس استفاده کنید.