علت اختلاف شاخص کل و شاخص هم وزن در روزهای پرریسک بورس

اختلاف شاخص کل و شاخص هم وزن زمانی اوج می‌گیرد که نقدینگی به جای پخش در تمام بازار، در چند نماد بزرگ متمرکز شود. در چنین روزهایی، نماگر اصلی به دلیل وزن بالای شرکت‌های بزرگ صعودی می‌ماند، اما دارایی بیشتر سهامداران خرد به دلیل فشار عرضه در شرکت‌های کوچک و متوسط افت می‌کند. دادوستدهای ۴ آبان مصداق عینی این وضعیت بود؛ جایی که شاخص کل ۵۴ هزار واحد رشد کرد اما شاخص هم‌وزن نزدیک به ۴ هزار واحد عقب نشست.

ریشه اختلاف شاخص کل و شاخص هم وزن در معاملات اخیر

در دادوستدهای ۴ آبان، شاخص کل بورس تهران با رشد ۵۴ هزار و ۲۴۱ واحدی (معادل ۰.۶۸ درصد) در سطح ۸ میلیون و ۶۹ هزار و ۷۸۹ واحد تثبیت شد. این رشد در شرایطی رخ داد که نماگر کل در ساعات اولیه تا بیش از ۷۷ هزار واحد بالا رفته بود. در نقطه مقابل، شاخص کل هم‌وزن ۳ هزار و ۹۴۸ واحد (معادل ۰.۱۸ درصد) افت کرد و به رقم ۲ میلیون و ۲۲۹ هزار واحد رسید.

دلیل این شکاف، فرمول محاسبه دو شاخص است. در شاخص کل، وزن شرکت‌ها بر پایه ارزش بازارشان محاسبه می‌شود و تغییر قیمت نمادهای بزرگ جهت نماگر را تعیین می‌کند. شاخص هم‌وزن به هر سهم وزنی برابر می‌دهد. برتری نمادهای منفی در گروه‌های متوسط و کوچک سبب شد شاخص هم‌وزن با صعود شرکت‌های بزرگ همگام نشود.

رفتار شاخص کل در مرز روانی ۸ میلیون واحد

تثبیت شاخص در کانال ۸ میلیون واحد، کشش تقاضا را می‌سنجد. در روز کاری قبل (۳ آبان)، شاخص کل ۲۹ هزار و ۱۴۶ واحد افت کرد و ۲.۲ هزار میلیارد تومان پول حقیقی از سهام خارج شد. بازگشت خریداران در ۴ آبان نشان داد که مرز ۸ میلیون واحد یک تکیه‌گاه روانی مهم است.

ارزش کل معاملات خرد سهام و صندوق‌های سهامی به بیش از ۴۱ هزار میلیارد تومان رسید و تراز پول حقیقی با ثبت ۹۳۳ میلیارد تومان مثبت شد. با این حال، عقب‌نشینی شاخص از سقف روزانه ۷۷ هزار واحد به ۵۴ هزار واحد، فعال شدن فروشندگان در قیمت‌های بالاتر را آشکار کرد.

اثر تحرکات شتران و شپنا بر جریان نقدینگی

بازگشایی نمادهای پالایشی نظیر شتران و شپنا پس از افت‌های متوالی روزهای پیش، کانون توجه اهالی بورس بود. این نمادها به دلیل عمق بازار، بخش بزرگی از ورود ۹۳۳ میلیارد تومانی پول حقیقی را جذب کردند و بیشترین سهم را در صعود ۵۴ هزار واحدی شاخص کل داشتند.

در نیمه دوم بازار، فشار عرضه از سوی فروشندگان شتاب صعود را کاهش داد. تقابل خریداران در کف‌های قیمتی و فروشندگان در مقاومت‌ها، نمادهای بزرگ را در دوراهی تعادل و افزایش عرضه نگه داشت.

آنچه داده‌های فرداس نشان می‌دهد

ما در پایگاه داده قیمت فرداس، در ساعت ۱۴:۰۶ روز ۴ آبان ۱۴۰۵ وضعیت بازارهای موازی را ثبت کردیم:

نفت برنت با کاهش روزانه ۱.۵۲ درصدی به ۱۱۴.۹۴۶ دلار رسید. انس جهانی طلا روی ۴۰۱۵.۶۶ دلار با ۰.۵۴ درصد رشد و انس نقره در ۵۴ دلار با ۰.۲۲ درصد رشد ایستاد. دلار آمریکا با ۱.۱۱ درصد افزایش روزانه به ۲۷۲,۵۰۰ تومان رسید؛ بازدهی این ارز در یک هفته اخیر ۳.۵۴ درصد و در یک ماه گذشته ۱۶.۸۹ درصد ثبت شد. تتر روی ۲۷۱,۲۹۷ تومان قرار گرفت و اختلاف آن با دلار آزاد منفی ۰.۴۴ درصد بود. سکه امامی با رشد روزانه ۱.۸۸ درصدی به ۲۶۹,۷۱۵,۰۰۰ تومان رسید و حباب آن در فرداس ۴.۵۸ درصد است. طلای ۱۸ عیار نیز با ۱.۶۶ درصد رشد روزانه به ۲۶,۴۲۴,۸۰۰ تومان رسید و حباب آن نسبت به انس ۰.۱۵ درصد بود. دلار ضمنی طلا ۲۷۲,۸۹۹ تومان و دلار ضمنی سکه ۲۸۵,۴۰۶ تومان محاسبه شد.

افت ۱.۵۲ درصدی نفت برنت در کانال ۱۱۴ دلار، انتظارات سودآوری نمادهای پالایشی مانند شتران و شپنا را تعدیل می‌کند. حباب محدود ۴.۵۸ درصدی سکه و ۰.۱۵ درصدی طلا نیز نشان می‌دهد رشد قیمت‌ها در بازار داخل بازتاب تغییرات انس جهانی و دلار است و هیجان کاذب در بازار دیده نمی‌شود. نرخ منفی ۰.۴۴ درصدی اختلاف تتر و دلار آزاد، ثبات نسبی در مبادلات دیجیتال را منعکس می‌کند.

اثر استقرار ناوهای جنگی بر دارایی سهامدار ایرانی

استقرار ۳ گروه رزمی ناو هواپیمابر آمریکا در دریای عرب و خاورمیانه، بار روانی ریسک سیستماتیک را بر دوش بازارها سنگین کرده است. در چنین وضعیتی، تمایل سرمایه‌گذاران به نمادهای نقدشونده بیشتر می‌شود و سهام کوچک با افت تقاضا مواجه می‌شوند.

فرض کنید یک سهامدار سبدی ۱۰۰ میلیون تومانی دارد که ۶۰ میلیون تومان آن در سهام کوچک و ۴۰ میلیون تومان در صندوق‌های سهامی شاخص‌ساز است. با رشد شاخص کل، نمادهای بزرگ سبد او به طور میانگین ۱.۵ درصد بازدهی مثبت ثبت می‌کنند که برابر با ۶۰۰ هزار تومان سود است. در همان روز، افت ۲ درصدی سهام کوچک زیانی معادل ۱ میلیون و ۲۰۰ هزار تومان ایجاد می‌کند. در نتیجه، این سهامدار با وجود رشد شاخص کل، در عمل زیان خالص ۶۰۰ هزار تومانی در پورتفوی خود می‌بیند.

ریسک‌هایی که باید جدی گرفت

پایش موقعیت ناوگان‌های دریایی در خاورمیانه اصلی‌ترین متغیر نامعلوم در روزهای پیش روست. هرگونه تشدید اصطکاک می‌تواند سرمایه‌ها را به سمت دارایی‌های نقدشونده ببرد و سطوح حمایتی را متزلزل کند.

نوسان بهای نفت متغیر دیگر است؛ افت نفت برنت زیر مرز ۱۱۴ دلار می‌تواند حاشیه سود پتروپالایشی‌ها را کاهش دهد. همچنین ورود ۹۳۳ میلیارد تومان پول حقیقی زمانی نشانه بهبود است که در روزهای آینده نیز استمرار یابد.

جمع‌بندی ما

آنچه در آمار قطعی است، تثبیت شاخص روی ۸ میلیون و ۶۹ هزار واحد و ورود ۹۳۳ میلیارد تومان پول حقیقی در معاملات ۴ آبان است. برداشت ما در فرداس این است که رشد نمادهای بزرگ نقش مهارکننده داشته و بازار تا زمان همراهی نمادهای هم‌وزن به تعادل پایدار نمی‌رسد.

اگر تنش‌های منطقه‌ای فروکش کند و ورود نقدینگی ادامه یابد، تثبیت شاخص در کانال ۸ میلیون واحد محتمل است. اگر التهابات شدت گیرد یا عرضه در نمادهای شاخص‌ساز افزایش یابد، بازگشت فشار فروش به کانال حمایتی دور از انتظار نخواهد بود.

نکته‌های کلیدی

• شاخص کل با رشد ۵۴,۲۴۱ واحدی روی ۸,۰۶۹,۷۸۹ واحد ایستاد، اما شاخص هم‌وزن ۳,۹۴۸ واحد افت کرد.
• ارزش معاملات خرد به بیش از ۴۱ هزار میلیارد تومان رسید و ۹۳۳ میلیارد تومان پول حقیقی وارد سهام شد.
• نمادهای شتران و شپنا پس از افت‌های متوالی، بیشترین تاثیر مثبت را بر شاخص کل داشتند.
• داده‌های فرداس در ساعت ۱۴:۰۶ نفت برنت را ۱۱۴.۹۴ دلار، دلار را ۲۷۲,۵۰۰ تومان و حباب سکه را ۴.۵۸ درصد ثبت کردند.
• استقرار ۳ ناوگروه هواپیمابر در منطقه، رویکرد احتیاطی را در میان معامله‌گران تقویت کرده است.

محرک اصلی: تمرکز نقدینگی در نمادهای بزرگ پالایشی و ورود ۹۳۳ میلیارد تومان پول حقیقی
ریسک مهم: استقرار ناوهای جنگی در منطقه و برتری فروشندگان در نمادهای کوچک
رویداد بعدی: پایش تحولات امنیتی و نظامی منطقه در خصوص جابه‌جایی ناوگان‌های دریایی، در کنار بررسی تداوم ورود پول حقیقی و آزمون تاب‌آوری حمایت روانی ۸ میلیون واحدی شاخص کل در روزهای معاملاتی آینده

برای بررسی روزانه شاخص‌ها، پایش حباب طلا و مقایسه متغیرهای ارزی می‌توانید از ابزارهای تحلیلی فرداس استفاده کنید.