صندوق طلا یا درآمد ثابت؟ ماجرای یک جابهجایی ۳.۱ همتی در مرداد ۱۴۰۵

مرداد ۱۴۰۵ برای سرمایهگذاران صندوقی، ماهی دوچهره بود؛ صندوقهای طلا در یک ماه بیش از شش درصد بازدهی ساختند و در کمتر از یک هفته بخشی از آن را پس دادند و همزمان، در یک روز معاملاتی بیش از ۳.۱ همت پول حقیقی به صندوقهای درآمد ثابت سرازیر شد. این جابهجایی سریع نقدینگی، سؤال همیشگی را داغتر کرده است: در این شرایط، صندوق طلا بهتر است یا درآمد ثابت؟

پاسخ کوتاه:
دادههای مرداد نشان میدهد صندوقهای طلا در بازههای صعودی بازدهی چند برابر درآمد ثابت ساختهاند (میانگین ۶.۸۴ درصد در یک ماه در برابر حدود ۲.۴ درصد ماهانه درآمد ثابت)، اما در هفتههای اصلاحی به همان سرعت منفی میشوند (میانگین منفی ۱.۸۱ درصد در یک هفته). انتخاب مناسب به افق زمانی، تحمل ریسک و جایگاه هر دارایی در سبد شما بستگی دارد، نه به عملکرد چند روز اخیر.

یک ماه درخشان، یک هفته سرخ

بازار جهانی طلا در یک ماه گذشته حدود ۹.۳ درصد رشد کرد و این موج به صندوقهای طلای بورس ایران نیز رسید؛ میانگین بازده ماهانه این صندوقها به حدود ۶.۸۴ درصد رسید و برخی نمادها مثل دفینه و زروان بیش از ۸ درصد رشد کردند. اما در هفته منتهی به ۱۴ مرداد، میانگین بازده صندوقهای طلا به منفی ۱.۸۱ درصد رسید و صندوقهای نقره با منفی ۴.۳۴ درصد وضعیت بدتری داشتند. علت ساده است: ارزش این صندوقها تابع دو متغیر اونس جهانی و نرخ دلار است و وقتی هر دو عقبنشینی کنند، صندوق هم عقبنشینی میکند.

پناهگاه درآمد ثابت با نرخهای تازه

در همین روزها، صندوقهای درآمد ثابت مقصد اصلی نقدینگی شدند؛ در معاملات ۱۹ مرداد بیش از ۳.۱ همت، یعنی حدود ۳۱۷۲ میلیارد تومان، پول حقیقی وارد این صندوقها شد، در حالی که حدود ۱۹۶ میلیارد تومان از صندوقهای طلا خارج شد. قدرت خرید در درآمد ثابتها مثبت ۲.۰۱ و در صندوقهای طلا منفی ۱.۵۸ ثبت شد. در کنار این جریان ورودی، برخی از بزرگترین صندوقهای درآمد ثابت نرخ سود روزشمار خود را هم افزایش دادهاند؛ نمونهاش صندوقی با بیش از ۵۵ هزار میلیارد تومان دارایی که از ابتدای مرداد نرخش را از ۲۷.۵ به ۲۹ درصد رساند و با فعالسازی سود مرکب، بازدهی مؤثر سالانه تا ۳۳.۲ درصد قابل افزایش است.

بازار جهانی چه میگوید؟
در سطح جهانی نیز نشانههایی از بازگشت تقاضای سرمایهگذاری در طلا دیده میشود: صندوقهای قابل معامله طلا در جولای حدود ۳ میلیارد دلار جذب سرمایه کردند و زنجیره دو ماه خروج پول شکسته شد؛ حجم طلای تحت مدیریت این صندوقها با ۲۳ تن افزایش به حدود ۴۰۶۸ تن رسید. اروپا با جذب ۲ میلیارد دلار پیشتاز بود، در حالی که آمریکای شمالی فقط ۷۱ میلیون دلار جذب کرد. این دادهها نشان میدهد جریان پول جهانی به طلا هنوز یکنواخت نیست و بخش مهمی از تقاضا در حاشیه بازار مانده است.

مقایسه درست، مقایسه ریسک با افق است

صندوق طلا و درآمد ثابت لزوما رقیب یکدیگر نیستند؛ دو ابزار با ماهیت متفاوتاند. درآمد ثابت، سود روزشمار و نقدشوندگی قابل پیشبینی میدهد و برای پولی مناسب است که در افق کوتاه به آن نیاز دارید. صندوق طلا، پوششی در برابر ریسکهای تورمی و ارزی است، اما نوسان آن میتواند در یک هفته سود چند ماه را ببلعد. نکته دیگر حباب قیمتی است؛ قیمت بازار واحدهای صندوق طلا میتواند از ارزش خالص دارایی (NAV) فاصله بگیرد و مقایسه صندوقها تنها با بازده یک ماهه، بدون توجه به حباب، نقدشوندگی، ترکیب داراییها و سابقه صندوق، ناقص است.

مثال عددی

فرض کنید ۱۰۰ میلیون تومان در یک صندوق درآمد ثابت با نرخ ۲۹ درصد سالانه گذاشته باشید؛ سود روزشمار این مبلغ در یک ماه تقریبا ۲.۴ میلیون تومان است، بدون توجه به نوسان بازار. همان ۱۰۰ میلیون در صندوقهای طلا، در یک ماه خوب بهطور میانگین حدود ۶.۸۴ درصد یعنی نزدیک به ۶.۸ میلیون تومان رشد میکرد؛ اما در هفته منتهی به ۱۴ مرداد، همین سرمایه بهطور میانگین حدود ۱.۸ میلیون تومان کم میشد. تفاوت این دو عدد، دقیقا همان ریسکی است که باید پیش از انتخاب، با افق زمانی خودتان بسنجید.

نکتههای کلیدی

• صندوقهای طلا در یک ماه گذشته بهطور میانگین ۶.۸۴ درصد بازدهی داشتند، اما در هفته منتهی به ۱۴ مرداد میانگین منفی ۱.۸۱ درصد ثبت کردند.
• در معاملات ۱۹ مرداد حدود ۳.۱ همت پول حقیقی وارد صندوقهای درآمد ثابت شد و همزمان نزدیک به ۱۹۶ میلیارد تومان از صندوقهای طلا خارج شد.
• برخی صندوقهای درآمد ثابت نرخ روزشمار خود را به ۲۹ درصد رساندهاند و با سود مرکب، بازدهی مؤثر سالانه تا حدود ۳۳ درصد قابل افزایش است.
• در بازار جهانی، صندوقهای طلا در جولای ۳ میلیارد دلار جذب سرمایه کردند و اروپا با ۲ میلیارد دلار پیشتاز بود؛ اما جریان پول هنوز یکنواخت نیست.
• بازدهی گذشته تضمین آینده نیست؛ مقایسه صندوقها باید با توجه به حباب نسبت به NAV، نقدشوندگی، ترکیب دارایی و افق زمانی انجام شود.