سرمایه‌گذاری در صندوق‌ها؛ پول خرد کجا نشسته است؟

سرمایه‌گذاری در صندوق‌ها با عبور تعداد مجوزها از مرز ۶۰۰ و رسیدن دارایی این صنعت به بیش از ۳۴۰۰ همت، به یکی از مهم‌ترین مسیرهای ورود پس‌انداز ایرانیان به بازارهای مالی تبدیل شده است. بااین‌حال، بررسی جریان پول نشان می‌دهد پربازده‌ترین گروه لزوما بیشترین سرمایه را جذب نمی‌کند؛ بخشی از پول خرد به‌دنبال سود نسبتا باثبات رفته و بخشی دیگر پوشش ریسک طلا را انتخاب کرده است.

پاسخ کوتاه

بخش عمده دارایی ۳۴۰۰ همتی صنعت صندوق‌ها در صندوق‌های درآمد ثابت قرار دارد؛ گروهی که سود سالانه آن حدود ۳۰ درصد است و همچنان موتور اصلی رشد صنعت محسوب می‌شود. صندوق‌های سهامی با وجود بازده هفتگی بالاتر خروج پول داشته‌اند، درحالی‌که صندوق‌های طلا پس از جذب بیش از ۵۳ همت از ابتدای سال، در هفته سوم مرداد دوباره مثبت شده‌اند.

رکورد ۶۰۶ مجوز صندوق چه معنایی دارد؟

رسیدن تعداد مجوزها به ۶۰۶ و عبور ارزش دارایی‌ها از ۳۴۰۰ همت فقط یک رکورد آماری نیست. این ارقام نشان می‌دهد صندوق‌ها از یک ابزار فرعی به یکی از دروازه‌های اصلی ورود سرمایه‌های کوچک و بزرگ به بازار تبدیل شده‌اند. سرمایه‌گذار از طریق این ساختار می‌تواند بدون مدیریت مستقیم سبد، در دارایی‌هایی مانند سهام، اوراق با درآمد ثابت یا طلا مشارکت کند.

اما افزایش تعداد صندوق‌ها به‌تنهایی کیفیت انتخاب را تضمین نمی‌کند. تفاوت در نوع دارایی، افق زمانی، نوسان و منبع بازده اهمیت بیشتری از تعداد مجوزها دارد. برای فهم رفتار پول خرد نیز باید دید سرمایه‌ها واقعا در کدام گروه مستقر شده‌اند، نه اینکه صرفا کدام گروه در یک هفته بازده بیشتری ثبت کرده است.

چرا سرمایه‌گذاری در صندوق‌ها به درآمد ثابت متمایل است؟

صندوق‌های درآمد ثابت بزرگ‌ترین سهم از دارایی صنعت را در اختیار دارند. سود سالانه حدود ۳۰ درصد، نوسان محدودتر نسبت به سهام و امکان نقدشوندگی، این گروه را به مقصد اصلی بخشی از پس‌اندازهای محتاط تبدیل کرده است.

در معاملات ۲۰ مرداد، ارزش کل معاملات ETFها به ۵۵.۶ همت رسید که ۳۳.۷ همت آن مربوط به صندوق‌های درآمد ثابت بود. در همان روز، خالص خرید حقیقی این گروه ۳.۷۵ همت مثبت ثبت شد. این تمرکز نشان می‌دهد موتور رکورد ۳۴۰۰ همتی، بیشتر از جنس تقاضا برای درآمد نسبتا باثبات است تا پذیرش نوسان سهام یا طلا.

چرا صندوق‌های سهامی با وجود بازده بالا پول پس دادند؟

در هفته منتهی به ۱۴ مرداد ۱۴۰۵، میانگین بازده صندوق‌های سهامی به ۱۲.۵۲ درصد رسید. این رقم به‌مراتب بالاتر از بازده ۰.۶۷ درصدی درآمد ثابت و بازده منفی ۱.۸۱ درصدی صندوق‌های طلا بود. بااین‌حال، جریان پول حقیقی از همین رتبه‌بندی پیروی نکرد.

در ۲۰ مرداد، خالص خرید حقیقی صندوق‌های سهامی و مختلط در مجموع ۰.۵۶ همت منفی بود. این واگرایی یادآوری می‌کند که بازده کوتاه‌مدت فقط یکی از عوامل تصمیم‌گیری است. تجربه نوسان، میزان اعتماد به تداوم رشد و نیاز سرمایه‌گذار به حفظ نقدشوندگی می‌تواند باعث شود پول حتی پس از یک هفته پربازده وارد سهام نشود.

آیا صندوق‌های طلا دوباره مقصد پول خرد شده‌اند؟

ورود پول حقیقی به صندوق‌های طلا از ابتدای سال ۱۴۰۵ از ۵۳ همت گذشته است. میانگین بازده یک‌ماهه NAV این صندوق‌ها ۵.۷ درصد بود و صندوق زمرد با ۶ درصد در صدر قرار گرفت. همچنین در هفته سوم مرداد، ۲۸ صندوق از ۳۰ صندوق طلایی بازده مثبت بین ۱ تا ۱۱.۵ درصد ثبت کردند.

این تصویر کوتاه‌مدت را نباید با یک روند پایدار اشتباه گرفت. میانگین بازده پنج‌ماهه صندوق‌های طلا فقط حدود ۴ درصد مثبت بوده و صندوق‌های نقره در همین دوره به‌طور میانگین ۳ درصد بازده منفی داشته‌اند. بنابراین، عملکرد یک هفته یا یک ماه به‌تنهایی نماینده رفتار میان‌مدت فلزات گران‌بها نیست.

مثال عددی از مسیر متفاوت بازده و پول

فرض کنید یک سرمایه‌گذار فقط جدول هفته منتهی به ۱۴ مرداد را ببیند: سهام ۱۲.۵۲ درصد، درآمد ثابت ۰.۶۷ درصد و طلا منفی ۱.۸۱ درصد بازده داشته‌اند. انتظار اولیه شاید حرکت پول به سمت سهام باشد؛ اما داده ۲۰ مرداد خلاف آن را نشان می‌دهد: درآمد ثابت ۳.۷۵ همت خالص خرید حقیقی جذب کرد، درحالی‌که سهامی و مختلط ۰.۵۶ همت خروج داشتند. این مثال تفاوت میان «بازده ثبت‌شده» و «ترجیح واقعی سرمایه‌گذاران» را روشن می‌کند.

نکته‌های کلیدی

• صنعت صندوق‌ها با ۶۰۶ مجوز و بیش از ۳۴۰۰ همت دارایی به رکورد تاریخی رسیده است.
• بزرگ‌ترین بخش دارایی‌ها در صندوق‌های درآمد ثابت قرار دارد و سود سالانه آن‌ها حدود ۳۰ درصد است.
• بازده بالاتر سهام در یک هفته الزاما به جذب پول حقیقی منجر نشده است.
• صندوق‌های طلا از ابتدای سال بیش از ۵۳ همت پول حقیقی جذب کرده‌اند.
• بازده مثبت هفته سوم مرداد طلا، به‌تنهایی نشانه تداوم یک روند میان‌مدت نیست.