تحلیل شاخص S&P 500 زیر فشار بازده اوراق آمریکا

تحلیل شاخص S&P 500 نشان می‌دهد نرخ سود نزدیک ۵ درصد لزوما به معنی پایان روند سهام آمریکا نیست؛ اگر رشد اسمی اقتصاد و سود شرکت‌ها دوام بیاورد، بازار می‌تواند این نرخ را تحمل کند. مسئله اینجاست که مقاومت شاخص با سلامت همه سهم‌ها یکی نیست: پول دوباره به سمت فناوری رفته و بخش‌های بیشتری از بازار عقب مانده‌اند.

وضعیت فعلی شاخص چه می‌گوید؟

S&P 500 در اول اکتبر روی ۷٬۶۶۶ واحد بسته شد، در حالی که اوج ثبت‌شده ۱۳ اوت ۷٬۷۹۸ واحد بود. یعنی شاخص تنها ۱۳۲ واحد، معادل حدود ۱٫۷ درصد، با سقف خود فاصله داشت؛ آن هم پس از ماهی که بازده اوراق خزانه‌داری به‌شدت بالا رفت.

از نگاه تکنیکال ساده، محدوده ۷٬۷۹۸ همان مقاومت روشن بازار است، چون فروشندگان پیش‌تر در آن نقطه مانع ادامه حرکت شده‌اند. عدد ۷٬۶۶۶ نیز آخرین سطح قطعی در دسترس است، اما نمی‌توان فقط با یک قیمت پایانی آن را حمایت معتبر نامید. آنچه می‌توان گفت این است که ماندن شاخص نزدیک سقف، قدرت روند را نشان می‌دهد؛ عبور پایدار از سقف قبلی یا فاصله‌گرفتن محسوس از آن، تصویر بعدی را روشن‌تر می‌کند.

چرا بازده اوراق بالا رفته است؟

توضیح رایج، نگرانی از تورم یا کسری مالی آمریکاست؛ اما شواهد بازار اوراق بیشتر با سناریوی رشد اقتصادی مقاوم سازگار است. بازده واقعی اوراق ده‌ساله بالا رفته، در حالی که انتظارات تورمی علامت روشنی از یک شوک تازه نشان نداده است. برداشت ما این است که بازار فعلا نرخ‌های بالاتر را بیشتر بهای دوام رشد می‌بیند تا نشانه از کنترل خارج‌شدن تورم.

این تفاوت برای سهام مهم است. اگر بازده نزدیک ۵ درصد محصول رشد اسمی و افزایش سود شرکت‌ها باشد، درآمد بنگاه‌ها می‌تواند بخشی از فشار نرخ تنزیل را جبران کند. نسبت قیمت به سود مورد انتظار S&P 500 نیز با وجود رشد شاخص در سال جاری کاهش یافته؛ یعنی پیشروی بازار صرفا از گران‌ترشدن ضرایب ارزش‌گذاری نیامده و رشد سود سهمی از کار را انجام داده است.

فشار نرخ بالا کجا دیده می‌شود؟

نخستین ترک‌ها در بدهی شرکت‌های کم‌کیفیت‌تر، به‌ویژه رده Caa، ظاهر شده و فاصله بازده این اوراق افزایش یافته است. این شرکت‌ها معمولا اهرم مالی بیشتری دارند و بخشی از بدهی‌شان باید با نرخ‌های بالاتر تمدید شود. بعضی از آن‌ها هم در کسب‌وکارهایی فعال‌اند که با موج هوش مصنوعی در معرض تغییر یا حذف قرار گرفته‌اند.

در اوراق شرکتی باکیفیت و حتی بخش عمده بازار پربازده، گسترش فاصله بازده در سپتامبر محدود بود. پس هنوز نمی‌توان از یک بحران اعتباری فراگیر حرف زد. بااین‌حال، فشار بر ضعیف‌ترین بدهکاران معمولا همان جایی است که اثر نرخ بهره زودتر دیده می‌شود؛ نادیده‌گرفتن آن، مخصوصا برای ارزیابی سهام کوچک و بدهکار، منطقی نیست.

عرض بازار نیز ضعیف‌تر شده است. شرکت‌های خدمات عمومی و کالاهای مصرفی با درآمد اوراق رقابت می‌کنند، املاک به هزینه تأمین مالی حساس است و فناوری دوباره مقصد اصلی سرمایه شده؛ بازده یک‌ماهه بخش فناوری S&P 500 تا پایان سپتامبر ۵٫۵۳ درصد بود. شاخص ممکن است نزدیک سقف بماند، اما وقتی بار حرکت روی دوش تعداد محدودتری سهم باشد، پورتفوی هم‌وزن یا صندوقی با سهم کمتر از غول‌های فناوری الزاما همان تجربه را ندارد.

آنچه داده‌های فرداس نشان می‌دهد

ما در فرداس ساعت ۲۰:۰۰ روز ۱۳ مهر ۱۴۰۵ تصویری متفاوت از فشارهای مؤثر بر سرمایه‌گذار ایرانی دیدیم. نفت برنت ۱۰۱٫۱۲۸ دلار بود و در یک روز ۱٫۱ درصد افت داشت. افت پایدار نفت می‌تواند بخشی از فشار تورمی آمریکا را سبک کند و به کاهش بازده اوراق کمک کند؛ اما یک تغییر روزانه برای تأیید چنین مسیری کافی نیست.

هم‌زمان دلار آزاد به ۲۶۸٬۷۰۰ تومان رسیده بود؛ رشد آن در یک هفته ۹٫۷۶ درصد و در یک ماه ۱۸٫۲۶ درصد ثبت شد. تتر ۲۶۹٬۱۰۰ تومان بود و فقط ۰٫۱۵ درصد بالاتر از دلار آزاد معامله می‌شد. این فاصله کوچک نشان می‌دهد در آن ساعت، قیمت تتر پیام جداگانه و بزرگی از تنش کوتاه‌مدت بازار ارز نمی‌داد.

این اعداد برای دارنده ایرانی یک صندوق یا ابزار مرتبط با سهام آمریکا تعیین‌کننده‌اند. بازده ریالی او حاصل دو موتور است: تغییر ارزش دارایی دلاری و تغییر دلار در داخل. فرض کنید ارزش دلاری یک موقعیت هیچ تغییری نکند؛ صرفا رشد ماهانه ۱۸٫۲۶ درصدی دلار، ارزش ریالی آن را به همان نسبت جابه‌جا می‌کند، پیش از کسر هزینه‌ها و اختلاف قیمت ابزار. برعکس، افت شاخص می‌تواند با رشد ارز پوشانده شود یا افت هم‌زمان شاخص و دلار، زیان ریالی را تشدید کند.

سناریوهای پیش رو برای S&P 500

اگر داده‌های اشتغال و خدمات همچنان قوی بماند و سود شرکت‌ها رشد کند، بازده نزدیک ۵ درصد می‌تواند کنار شاخصی نسبتا مقاوم قرار بگیرد. در این حالت، چالش اصلی نه الزاما ریزش کل بازار، بلکه ادامه تمرکز بازده در شرکت‌های بزرگ و سودآور است.

اگر نرخ‌های بالا و انرژی گران فعالیت اقتصادی را آرام کنند، بازده اوراق و قیمت نفت احتمالا پایین می‌آید. چنین تغییری می‌تواند به بازگشت بخش‌های حساس به نرخ و گسترده‌ترشدن مشارکت سهم‌ها کمک کند، مشروط به اینکه کاهش رشد به رکود و افت شدید سود تبدیل نشود.

سناریوی دشوار زمانی شکل می‌گیرد که بازده بالا بماند اما رشد سود ضعیف شود. آن وقت هم ارزش‌گذاری تحت فشار است و هم توان شرکت‌ها برای جبران نرخ تنزیل کاهش می‌یابد. گسترش بیشتر فاصله اعتباری در اوراق کم‌کیفیت می‌تواند یکی از علائم زودهنگام این مسیر باشد.

ریسک‌هایی که باید جدی گرفت

هنوز روشن نیست بازده اوراق دقیقا چه مدت نزدیک ۵ درصد می‌ماند و چه سهمی از رشد آن ناشی از اقتصاد قوی، عرضه سنگین اوراق یا نگرانی مالی است. همچنین فاصله کم شاخص تا اوج تاریخی، اطلاعاتی درباره ارزش‌گذاری تک‌تک شرکت‌ها یا دوام سود فناوری نمی‌دهد.

برای سرمایه‌گذار ایرانی، محدودیت انتقال پول، هزینه تبدیل ارز، ریسک طرف مقابل و تفاوت قیمت ابزار داخلی با دارایی پایه هم مطرح است. بنابراین مقایسه مستقیم نمودار S&P 500 با بازده ریالی پورتفوی ممکن است نتیجه‌ای گمراه‌کننده بدهد.

جمع‌بندی ما

برداشت ما این است که S&P 500 فعلا در برابر نرخ‌های بالا مقاوم مانده، چون رشد سود و اقتصاد اسمی هنوز بخشی از فشار را جذب کرده‌اند. بااین‌حال، کاهش عرض بازار و ضعف اعتباری شرکت‌های کم‌کیفیت می‌گوید این مقاومت یکدست نیست. برای پورتفوی ایرانی، باید ریسک سهام آمریکا، تمرکز فناوری و مسیر دلار را سه متغیر جدا اما مرتبط دید؛ نه یک معامله واحد و ساده.

نکته‌های کلیدی

• فاصله شاخص با اوج ۷٬۷۹۸ واحدی حدود ۱٫۷ درصد بود.

• نرخ نزدیک ۵ درصد در صورت دوام رشد سود، الزاما با بازار سهام سالم ناسازگار نیست.

• افزایش فاصله بازده بدهی‌های Caa، فشار بر شرکت‌های ضعیف‌تر را نشان می‌دهد.

• رشد ماهانه ۱۸٫۲۶ درصدی دلار می‌تواند نتیجه ریالی سرمایه‌گذاری خارجی را به‌شدت تغییر دهد.

• تمرکز دوباره بر فناوری، ریسک تفاوت عملکرد صندوق‌ها با شاخص را بالا می‌برد.

محرک اصلی: دوام رشد سود شرکت‌ها و رشد اسمی اقتصاد آمریکا.
ریسک مهم: ماندگاری نرخ بالا همراه با افت سود و سرایت فشار اعتباری.
رویداد بعدی: انتشار صورت‌جلسه کمیته بازار باز فدرال رزرو در ۷ اکتبر و روشن‌ترشدن نگاه سیاست‌گذاران به تورم، اشتغال و مسیر نرخ‌ها.

در فرداس می‌توانید نمودار دلار، نفت و دارایی‌های جهانی را کنار هم ببینید و اثر سناریوهای متفاوت را با هشدار قیمت و ابزارهای سبد دنبال کنید.