آیا خرید سهام در بورس در قله ۶ میلیونی منطقی است؟

در روزهایی که شاخص کل رکوردشکنی می‌کند، بزرگترین دغدغه سرمایه‌گذاران زمان مناسب برای خرید سهام در بورس است. بازار پس از ثبت رشدهای متوالی در آستانه ورود به کانال ۶ میلیون واحدی قرار دارد و ترس از تکرار تجربه تلخ سال‌های گذشته، بسیاری از افراد را محتاط کرده است. ورود به این سطوح جدید برای سرمایه گذار خسته از نوسانات فرسایشی، سوالات زیادی درباره ارزندگی واقعی شرکت ها ایجاد می کند. اما آیا واقعا در قله قیمت‌ها هستیم یا این تازه آغاز یک مسیر طولانی تر است؟
پاسخ کوتاه به این نگرانی، تفاوت فاحش ارزش ذاتی بازار امروز با حباب‌های گذشته است. بازار با نسبت پی بر ای ۶.۵ مرتبه و ارزش دلاری حدود ۱۱۰ میلیارد دلاری، هنوز تا قله‌های تاریخی خود فاصله معناداری دارد و رشد اخیر بیشتر ریشه در جاماندگی از تورم دارد تا هیجان کاذب.

ارزش دلاری بازار؛ آیا خرید سهام در بورس حباب دارد؟
یکی از مهم‌ترین سنجه‌ها برای ارزیابی بازار، بررسی آن بر اساس ارزهای جهان‌روا است. در ابتدای سال ۱۴۰۰، ارزش کل بازار سرمایه بیش از ۲۰۰ میلیارد دلار بود. پس از یک دوره طولانی ریزش، این رقم به کمتر از ۸۰ میلیارد دلار رسید که یک کف تاریخی محسوب می‌شد. اکنون و پس از رشد اخیر، ارزش بازار تنها به محدوده ۱۱۰ میلیارد دلار بازگشته است. این یعنی بازار هنوز حدود ۶۰ درصد کوچک‌تر از قله دلاری خود است و جای جبران عقب ماندگی دارد. بنابراین مقایسه ریالی شاخص با سال های گذشته بدون در نظر گرفتن افت ارزش پول ملی، خطای تحلیلی بزرگی است.

نسبت قیمت به سود و معمای ارزندگی

برخلاف سال ۱۳۹۹ که قیمت‌ها بدون پشتوانه سودآوری بالا می‌رفتند، امروز وضعیت شرکت‌ها کاملا متفاوت است. میانگین نسبت قیمت به سود کل بازار در محدوده ۶.۵ مرتبه قرار دارد و تعداد قابل توجهی از نمادها پی بر ای آینده نگر زیر ۴ واحد دارند. حتی در صنایع بنیادی مانند پالایشی‌ها، این نسبت در محدوده زیر ۳ برآورد می‌شود. جهش سودآوری شرکت‌ها در گزارش های فصلی نشان می‌دهد که رشدهای اخیر بر پایه واقعیت‌های اقتصادی، تولید و فروش شرکت‌ها استوار است و صرفا حاصل ورود پول داغ نیست. بازدهی بالای صنایع نفت و گاز و دارویی از ابتدای سال گواه همین موضوع است.

رکوردشکنی ریالی در برابر واقعیت ارزی

در میانه مردادماه، ارزش معاملات خرد به رکورد تاریخی ۶۵.۶ هزار میلیارد تومان رسید. این عدد در نگاه اول بسیار بزرگ به نظر می‌رسد و ورود پول حقیقی نیز در برخی روزها چشمگیر بوده است. اما اگر همین رقم را با نرخ ارز فعلی که فاصله ۲۰ درصدی بین حواله و بازار آزاد دارد تعدیل کنیم، به رقمی حدود ۳۵۵ میلیون دلار می‌رسیم. در مقایسه، ارزش معاملات در روزهای اوج تیرماه سال ۱۳۹۹ حدود ۱.۳۸ میلیارد دلار بود. بنابراین هیجان فعلی بسیار کنترل‌شده‌تر از گذشته است و بازار ظرفیت پذیرش نقدینگی بیشتری را دارد.

فرض کنید یک سبد سرمایه‌گذاری را در زمانی که شاخص در سطح ۵ میلیون و ۷۳۶ هزار واحد است تشکیل می‌دهید. با وجود فاصله کمتر از ۵ درصدی تا مرز روانی ۶ میلیون واحد، ورود ۹ هزار میلیارد تومان پول حقیقی هیجان بازار را بالا برده است. اما اگر به جای دنبال کردن سهم‌های داغ که رشدهای سنگینی کرده اند، سرمایه خود را روی شرکت‌های دارای سودآوری پایدار متمرکز کنید، ریسک شما به شدت کاهش می‌یابد و از نوسانات روزانه در امان می مانید.

استراتژی مناسب سرمایه گذار ایرانی

در شرایطی که فاصله نرخ دلار حواله و آزاد به محرکی برای صنایع صادراتی تبدیل شده، چیدمان صحیح سبد دارایی اهمیت مضاعفی پیدا می‌کند. کارشناسان معتقدند عبور از سطح ۶ میلیون واحد و تثبیت بالای آن نیازمند نقدینگی تازه‌نفس و ثبات متغیرهای کلان است. استراتژی پیشنهادی در این مقطع، پرهیز از رفتارهای نوسان گیرانه و داشتن نگاه میان مدت است. انتخاب سهام ارزنده از گروه های پیشرو به جای تعقیب کورکورانه صف های خرید، رمز موفقیت در این بازار خواهد بود.

نکته‌های کلیدی

• تعیین حد ضرر منطقی پیش از ورود به هر معامله ضروری است.
• پرهیز از خریدهای هیجانی در نمادهایی که بخش عمده رشد خود را پشت سر گذاشته‌اند.
• تشکیل یک سبد متوازن شامل ۷۰ درصد سهام بنیادی و ۳۰ درصد دارایی‌های تورم‌محور مانند صندوق طلا.
• توجه ویژه به صنایع جامانده از تورم مانند گروه های دارویی، غذایی، بانکی و ارزمحورها.