هزاران استیبل‌کوین، فقط دو غول؛ مقیاس در بازار دلار دیجیتال چه معنایی دارد؟

در بازاری که هر روز نام یک توکن تازه شنیده می‌شود، تعداد زیاد الزاما به معنای رقابت واقعی نیست. داده‌های منتشرشده از سوی TheStreet به نقل از لورنزو والنته، مدیر تحقیقات ARK Invest، تصویری متمرکز از بازار استیبل‌کوین‌ها ارائه می‌کند: هزاران توکن وجود دارند، اما فقط تعداد اندکی توانسته‌اند نقدینگی، پذیرش و زیرساخت لازم را در مقیاس بزرگ به دست آورند. این موضوع برای سرمایه‌گذار ایرانی مهم‌تر است، زیرا استیبل‌کوین در ایران فقط ابزار معامله رمزارز نیست و گاهی به‌عنوان نماینده دیجیتال دلار در فضای تورمی استفاده می‌شود.

پاسخ کوتاه

بر اساس داده‌های Blockworks و Artemis که ARK به آنها استناد کرده، تنها USDT و USDC ارزش بازاری بیش از ۱۰ میلیارد دلار دارند. این تمرکز نتیجه اثر شبکه‌ای است؛ بااین‌حال، مقیاس بزرگ به‌تنهایی مترادف امنیت کامل، ثبات همیشگی یا دسترسی بدون محدودیت نیست.

اثر شبکه‌ای چگونه کار می‌کند؟

استیبل‌کوین زمانی کاربردی‌تر می‌شود که صرافی‌های بیشتری آن را بپذیرند، جفت‌ارزهای بیشتری با آن ساخته شود، کیف‌پول‌ها و شبکه‌های انتقال از آن پشتیبانی کنند و کاربران بیشتری حاضر باشند آن را دریافت کنند. هرچه این حلقه گسترده‌تر شود، نقدشوندگی افزایش می‌یابد و ورود رقیب تازه دشوارتر می‌شود.

به همین دلیل، رقابت صرفا بر سر ساخت توکنی با برچسب یک دلار نیست. صادرکننده باید ذخایر قابل اتکا، امکان صدور و بازخرید، ارتباط بانکی، توزیع بین‌المللی و اعتماد بازار را هم فراهم کند. حتی یک پروژه فنی مناسب بدون این شبکه ممکن است در حاشیه باقی بماند.

هرچه آستانه بالاتر، جمع کوچک‌تر

در داده‌های منبع، حدود ۱۳۵ استیبل‌کوین ارزش بازاری بیش از یک میلیون دلار دارند. با عبور از مرز ۱۰ میلیون دلار، این تعداد به حدود ۹۰ می‌رسد. بالاتر از ۱۰۰ میلیون دلار تقریبا ۴۰ مورد باقی می‌ماند و فقط ۱۲ استیبل‌کوین از یک میلیارد دلار عبور کرده‌اند.

تمرکز در قله شدیدتر است. تعداد استیبل‌کوین‌های بالای ۱۰ میلیارد دلار در سال ۲۰۲۲ به چهار رسیده بود، اما اکنون تنها دو نام در این طبقه قرار دارند: تتر با نماد USDT و یو‌اس‌دی کوین با نماد USDC. تتر در السالوادور مستقر است و طبق منبع، ذخایرش عمدتا شامل اوراق خزانه‌داری آمریکا می‌شود؛ USDC نیز توسط شرکت فناوری مالی آمریکایی Circle منتشر می‌شود.

مثال عددی

فرض کنید فقط آستانه‌های گزارش را دنبال کنیم: بازار از حدود ۱۳۵ توکن بالای یک میلیون دلار، در سطح بالای یک میلیارد دلار به ۱۲ توکن می‌رسد و در سطح بالای ۱۰ میلیارد دلار تنها دو توکن باقی می‌مانند. این افت پله‌ای نشان می‌دهد «وجود داشتن» با «رسیدن به مقیاس» تفاوت دارد. ارزش بازار البته فقط اندازه را نمایش می‌دهد و درباره کیفیت ذخایر، امکان بازخرید یا ریسک مسدودشدن دارایی به‌تنهایی پاسخ کامل نمی‌دهد.

معنای این تمرکز برای ایران

کاربر ایرانی با لایه‌ای از ریسک روبه‌روست که ممکن است در تحلیل جهانی کم‌رنگ باشد. قیمت ریالی استیبل‌کوین از ارزش دلاری آن و نرخ دلار در بازار داخلی اثر می‌گیرد؛ بنابراین ثابت ماندن قیمت توکن نزدیک یک دلار، به معنای ثابت ماندن ارزش ریالی آن نیست. اختلاف عرضه و تقاضا در صرافی‌های داخلی، کارمزد شبکه و محدودیت نقدشوندگی نیز می‌تواند فاصله‌ای میان قیمت استیبل‌کوین و دلار آزاد ایجاد کند.

از سوی دیگر، صادرکنندگان متمرکز می‌توانند در چارچوب مقررات خود آدرس‌ها را مسدود کنند. محدودیت‌های احراز هویت، تحریم، صرافی واسط و انتخاب شبکه انتقال نیز بر دسترسی کاربر ایرانی اثر دارند. در نتیجه، بزرگی USDT یا USDC یک واقعیت مربوط به مقیاس بازار است، نه ضمانتی درباره بی‌خطر بودن نگهداری یا انتقال آنها.

مقیاس، فقط یکی از معیارهاست

خرید ۳۵٬۱۹۲ سهم Circle به ارزش تقریبی ۳٫۳۶ میلیون دلار توسط ARK Invest در ۳۱ اوت نشان می‌دهد این مؤسسه علاوه بر انتشار تحلیل، در شرکت صادرکننده USDC نیز منفعت مالی دارد. این ارتباط، نتیجه داده‌ها را خودبه‌خود رد نمی‌کند، اما هنگام ارزیابی روایت باید در نظر گرفته شود. تحلیل متوازن میان اندازه بازار، کیفیت و شفافیت ذخایر، سابقه حفظ برابری با دلار، تمرکز مدیریتی و دسترسی واقعی تفاوت می‌گذارد.

نکته‌های کلیدی

• در آستانه بالای ۱۰ میلیارد دلار فقط USDT و USDC قرار دارند.
• اثر شبکه‌ای، رسیدن رقبای تازه به مقیاس بزرگ را دشوار می‌کند.
• ارزش بازار بالا به‌تنهایی امنیت، بازخرید یا دسترسی دائمی را تضمین نمی‌کند.
• برای ایرانیان، نرخ دلار داخلی، کارمزد، تحریم و ریسک مسدودی بخشی از تصویر است.
• رابطه مالی ARK با Circle هنگام خواندن تحلیل آن قابل توجه است.