نقره از سایه طلا بیرون زد؛ ششمین سال کسری و معمای شمش‌های گران در بازار ایران

نقره در سال گذشته بیش از ۶۲ درصد رشد کرد و بهترین عملکرد سالانه خود از ۱۹۷۹ تاکنون را ثبت کرد؛ رقمی که بیش از دو برابر رشد ۲۶ درصدی طلا در همان دوره است. اما ماجرا برای سرمایه‌گذار ایرانی تازه از این‌جا شروع می‌شود: در حالی که اونس جهانی بعد از جهش تاریخی ژانویه به محدوده ۶۵ دلار برگشته، شمش‌های نقره در تهران با حاشیه‌هایی تا بیش از ۴۰ درصد بالاتر از ارزش خام فلز فروخته می‌شوند. این دو روایت متفاوت، تصویر بازار نقره را در تابستان ۱۴۰۵ می‌سازد.

پاسخ کوتاه

نقره امسال در کانون توجه بازارهای جهانی است، چون برای ششمین سال پیاپی با کسری عرضه روبه‌روست و تقاضای سرمایه‌گذاری فیزیکی آن حدود ۲۰ درصد رشد کرده است. در بازار ایران نیز هر گرم نقره به حوالی ۳۸۰ هزار تومان رسیده و شمش یک کیلویی از ۴۶۰ میلیون تومان عبور کرده، اما حباب سنگین شمش‌های کوچک، خریدار خرد را در موقعیتی کاملا متفاوت از معامله‌گر جهانی قرار می‌دهد.

فلزی که دیگر نسخه ارزان طلا نیست

بازار نقره مدتی است از چارچوب «طلای فقیر» خارج شده است. این فلز هم نقش دارایی امن دارد و هم یک کالای صنعتی استراتژیک محسوب می‌شود؛ از پنل‌های خورشیدی و خودروهای برقی گرفته تا زیرساخت‌های هوش مصنوعی و شبکه برق. به همین دلیل، قیمت آن همزمان از سیاست پولی آمریکا، ارزش دلار، تنش‌های ژئوپلیتیک و وضعیت تقاضای صنعتی اثر می‌گیرد و همین ترکیب، دامنه نوسانش را بعضا از طلا بیشتر می‌کند. رشد ۶۲ درصدی سال گذشته دقیقا حاصل همین دوگانگی بود: کمبود عرضه در معادن در برابر تقاضای فزاینده صنعتی و سرمایه‌گذاری.

ششمین سال کسری؛ عددهایی که روند را توضیح می‌دهند

برآورد موسسات بین‌المللی فعال در بازار نقره نشان می‌دهد کسری عرضه در سال ۲۰۲۶ به حدود ۴۶.۳ میلیون اونس می‌رسد؛ در حالی که این رقم سال قبل حدود ۴۰.۲ میلیون اونس بود. به بیان دیگر، کسری امسال حدود ۱۵ درصد بزرگ‌تر شده است. نکته جالب این است که این کسری نه از رشد تقاضای کل، بلکه از تغییر ترکیب آن ناشی می‌شود: تقاضای کل حدود ۲ درصد کاهش یافته، مصرف صنعتی به دلیل کند شدن پروژه‌های خورشیدی و کاهش مصرف نقره در هر پنل، حدود ۳ درصد افت کرده و تقاضای جواهر و نقره‌آلات نیز کاهش دو رقمی داشته است. در مقابل، تقاضای سرمایه‌گذاری فیزیکی حدود ۲۰ درصد رشد کرده و به بالاترین سطح سه سال اخیر رسیده است. تولید معادن تقریبا ثابت مانده و بازیافت هم با وجود رسیدن به بالاترین سطح ۱۲ ساله، نتوانسته شکاف را پر کند.

از سقف ۱۰۰ دلار تا ۶۵ دلار

در ۲۳ ژانویه ۲۰۲۶، موج سفته‌بازی، محدودیت عرضه فیزیکی و تقاضای سرمایه‌گذاری، نقره را به بالای ۱۰۰ دلار در هر اونس رساند؛ حالا قیمت دوباره حوالی ۶۵ دلار است. پشت این نوسان شدید، بحران نقدینگی بازار فیزیکی در اکتبر ۲۰۲۵ قرار داشت؛ زمانی که کاهش انبارها، انتقال فلز به انبارهای بورس کالا و رشد تقاضای شمش و سکه، اجاره فلز را به سطحی انفجاری رساند. برآورد بانک‌های بزرگ برای مسیر آینده یکسان نیست: برخی میانگین قیمت امسال را حدود ۷۵ دلار و برخی سناریوی ۹۰ دلاری را برای ۶ تا ۱۲ ماه آینده مطرح می‌کنند، اما تقریبا همه آن را مشروط به دو شرط می‌دانند: کاهش تنش‌های منطقه‌ای و چرخش سیاست پولی آمریکا به سمت نرم‌تر شدن. در نقطه مقابل، هشدار اصلی به ساختار تقاضا برمی‌گردد؛ فناوری‌های جدید پنل خورشیدی مصرف نقره را به‌طور ساختاری کاهش می‌دهند و ممکن است سال‌های آینده تصویر تقاضا را تغییر دهند.

در تهران: نقره ۳۸۲ هزار تومانی و معمای شمش‌ها

قیمت نقره در بازار ایران حاصل ترکیب اونس جهانی و نرخ ارز است؛ در حالی که دلار حوالی ۱۸۶ هزار و ۵۰۰ تومان معامله می‌شود، هر گرم نقره عیار ۹۹۹ حدود ۳۸۲ هزار و ۸۰۰ تومان قیمت دارد و شمش یک کیلویی ایرانی از مرز ۴۶۰ میلیون تومان گذشته است. وقتی دلار بالا می‌رود، حتی افت اونس جهانی هم اجازه کاهش متناسب قیمت ریالی را نمی‌دهد. اما نکته کمتر دیده‌شده، فاصله قیمت شمش‌ها با ارزش خام فلز است: شمش ۱۰ گرمی پنج میلیون و ۴۵۵ هزار تومان فروخته می‌شود، در حالی که ارزش خام همان ۱۰ گرم حدود سه میلیون و ۸۲۸ هزار تومان است؛ یعنی حاشیه‌ای نزدیک به ۴۲ درصد. بخشی از این فاصله هزینه تولید، برند و شبکه فروش است، اما هنگام فروش، بازار لزوما تمام این حاشیه را برنمی‌گرداند؛ به همین دلیل نرخ بازخرید به اندازه قیمت خرید اهمیت دارد.

قیمت نقره و قیمت شمش، دو چیز متفاوت هستند

فرض کنید ۱۰۰ میلیون تومان برای خرید نقره در نظر گرفته‌اید. اگر سراغ شمش ۱۰ گرمی بروید، با قیمت هر گرم حدود ۵۴۵ هزار تومان تقریبا ۱۸۳ گرم فلز می‌گیرید؛ اما با همان پول، شمش یک کیلویی با قیمت هر گرم حدود ۴۶۰ هزار تومان نزدیک به ۲۱۷ گرم فلز برایتان می‌خرد. تفاوت ۳۴ گرمی، هزینه واقعی انتخاب قالب کوچک‌تر است و هیچ ربطی به جهت آینده قیمت ندارد. قاعده ساده بازار هم همین است: هرچه وزن شمش کمتر باشد، قیمت تمام‌شده هر گرم بیشتر می‌شود.

نکته‌های کلیدی

• نقره در سال ۲۰۲۵ حدود ۶۲ درصد رشد کرد؛ بهترین عملکرد سالانه از ۱۹۷۹ تاکنون و بیش از دو برابر رشد طلا.
• کسری عرضه نقره در ۲۰۲۶ حدود ۴۶.۳ میلیون اونس برآورد می‌شود؛ ششمین سال پیاپی کمبود.
• تقاضای سرمایه‌گذاری فیزیکی حدود ۲۰ درصد رشد کرده، در حالی که تقاضای صنعتی و جواهر افت کرده‌اند.
• اونس نقره در ژانویه ۲۰۲۶ از ۱۰۰ دلار گذشت و حالا حوالی ۶۵ دلار است؛ نوسان بالا بخشی از ماهیت این بازار است.
• در بازار ایران، شمش‌های کوچک تا بیش از ۴۰ درصد بالاتر از ارزش خام فلز فروخته می‌شوند.
• برآورد بانک‌ها برای مسیر قیمت یکسان نیست و به کاهش تنش منطقه‌ای و سیاست پولی آمریکا وابسته است؛ هیچ سناریویی تضمین‌شده نیست.