علت سقوط قیمت طلا در بحران؛ حباب سکه و تصمیم فدرال رزرو

بسیاری از سرمایه گذاران ایرانی این روزها به دنبال درک علت سقوط قیمت طلا در میانه بحران های جهانی هستند. برای دهه‌ها، طلا پناهگاه امن سرمایه‌ها در زمان جنگ و تورم بود، اما رویدادهای سال ۲۰۲۶ میلادی خط بطلانی بر این منطق سنتی کشید و بازارها را شگفت‌زده کرد.

پاسخ کوتاه به این اتفاق در ماهیت بحران اخیر نهفته است. جنگ شروع شده در اواخر فوریه بیش از آنکه یک تنش سیاسی ساده باشد، یک شوک عظیم انرژی بود که تورم و نرخ بهره را در جهان بالا برد و در نتیجه، سرمایه‌ها به جای طلا به سمت دارایی‌های با بازدهی بالاتر حرکت کردند.

علت سقوط قیمت طلا از قله تاریخی چه بود

طلا در ماه‌های ابتدایی سال ۲۰۲۶ رکورد تاریخی حدود ۵۵۹۸ دلار را ثبت کرد. اما با آغاز بحران در ۲۸ فوریه، قیمت این فلز گرانبها به جای صعود، مسیر نزولی در پیش گرفت و در سه ماهه دوم به کف ۴۰۰۷ دلار رسید که نشان دهنده افت بیش از ۲۸ درصدی است. دلیل اصلی این ریزش آن بود که بیش از ۲۰ درصد صادرات نفت و گاز جهان به دلیل مسدود شدن مسیرهای کلیدی در خطر قرار گرفت. این اتفاق یک شوک انرژی بزرگ به بازارها وارد کرد و باعث شد انتظارات تورمی به شدت بالا برود. در چنین فضایی، نرخ بهره و بازده خزانه‌داری افزایش یافت و طلای بدون بازده را زیر فشار سنگینی گذاشت. در کنار این موارد، شناسایی سود توسط سفته بازانی که در دوازده ماه قبل سودهای کلانی برده بودند نیز به این افت کمک کرد. با این حال در نقطه مقابل، بانک‌های مرکزی در همین مدت با خرید خالص ۲۸۹ تن طلا رکوردشکنی بی‌سابقه‌ای ثبت کردند و تقاضای متفاوتی را رقم زدند.

تاثیر جهانی بر بازار ایران و حباب منفی سکه

تغییرات جهانی به سرعت خود را در بازار تهران نشان داد. در اواخر مرداد ۱۴۰۵، سکه امامی در محدوده ۱۹۰.۵ میلیون تومان و دلار در کانال ۱۸۷ هزار تومان معامله شد. اما نکته عجیب، نوسان شدید حباب سکه بود که از ۴.۲ میلیون تومان در اواسط ماه تا زیر ۳ میلیون تومان کاهش یافت و در مقاطعی حتی به منطقه منفی رسید. این حباب منفی و نادر لزوما به معنای ارزانی ذات طلا نیست، بلکه به دلیل کاهش تقاضای فصلی و همچنین انتقال نقدینگی از بازار طلا به سایر بازارهای دارایی از جمله بورس و مسکن اتفاق افتاده است. تداوم این وضعیت و خروج سرمایه‌ها می‌تواند ریسک خروج فیزیکی طلا از کشور را به همراه داشته باشد، پدیده‌ای که نیازمند توجه ویژه فعالان بازار داخلی است.

آزمون های بعدی اونس جهانی و بازار طلا

طلا از کف ۴۰۰۰ دلاری خود فاصله گرفته و در نیمه اوت به محدوده ۴۳۵۰ تا ۴۴۰۰ دلار برگشته است. این بازگشت در حالی رخ داده که قیمت توانسته بالای میانگین متحرک صد روزه تثبیت شود. اکنون تمرکز بازار از میدان جنگ به تصمیمات اقتصادی متمرکز شده است. کاهش تورم سالانه آمریکا به ۳.۴ درصد در ماه جولای باعث شد تا احتمال افزایش نرخ بهره برای نشست سپتامبر به میزان قابل توجهی افت کند. با این حال، روی کار آمدن رئیس جدید فدرال رزرو که رویکردهای سخت‌گیرانه‌تری دارد، معادلات را پیچیده کرده است. نشست جکسون هول در اواخر اوت و همچنین گزارش بعدی تورم در یازده سپتامبر، دو تاریخ بسیار مهم هستند که می‌توانند مسیر بعدی اونس و به تبع آن قیمت‌های داخلی را مشخص کنند.

مثال عددی از افت ارزش

فرض کنید یک سرمایه گذار در روزهای پیش از شروع بحران و در قله قیمتی سه ماهه اول، دارایی خود را به اونس ۵۵۹۸ دلاری تبدیل کرده بود. با رسیدن قیمت به کف ۴۰۰۷ دلار در سه ماهه دوم، او شاهد افت بیش از ۲۸ درصدی ارزش دلاری دارایی خود بود. حتی با وجود برگشت قیمت به سطح ۴۳۵۰ تا ۴۳۸۳ دلار در اواسط اوت، این دارایی همچنان حدود ۲۲ درصد پایین‌تر از ارزش خود در زمان پیش از شروع رویدادها قرار دارد. این محاسبات نشان می‌دهد که زمان ورود به بازار و توجه به متغیرهای کلان تا چه حد بر حفظ ارزش سرمایه اثرگذار است.

نکته های کلیدی

• شوک انرژی ناشی از بحران و توقف صادرات نفت، منطق سنتی طلا به عنوان پناهگاه امن را تغییر داد.
• حباب سکه در بازار تهران به طور کم‌سابقه‌ای کاهش یافته و در مقاطعی به محدوده منفی نزدیک شده است.
• بانک‌های مرکزی بر خلاف روند خروج سرمایه‌گذاران خرد، در حال خرید سنگین طلا در کف‌های قیمتی هستند.
• تصمیمات آتی فدرال رزرو و داده‌های تورمی آمریکا، محرک‌های اصلی قیمت اونس در ماه‌های آینده خواهند بود.