رکورد خرید طلای بانک‌های مرکزی در فصل سقوط قیمت؛ روایتی که ناقص نقل شد

در فصلی که طلا بدترین عملکردش از سال ۲۰۱۳ را ثبت کرد و حدود ۱۶ درصد از ارزشش را از دست داد، بانک‌های مرکزی جهان رکوردی از خود به جا گذاشتند که کمتر کسی انتظارش را داشت: بیشترین خرید خالص طلا در تاریخ برای یک سه‌ماهه دوم. اما داستان به همین سادگی نیست؛ بازبینی تازه آمارها، روایت متفاوتی از نیمه‌اول سال رو می‌کند.

پاسخ کوتاه: بانک‌های مرکزی در سه‌ماهه دوم ۲۰۲۶ به‌طور خالص ۲۸۹ تن طلا خریدند؛ رقمی که رکورد یک فصل دوم و حدود ۶۲ درصد بالاتر از مدت مشابه سال قبل است و درست در فصلی ثبت شد که قیمت طلا حدود ۱۶ درصد سقوط کرد. با این حال، بازبینی شدید داده‌های سه‌ماهه اول (از ۲۴۴ به ۵۷ تن) نشان می‌دهد خرید نیمه‌اول سال، ضعیف‌ترین سطح از ۲۰۲۲ بوده و این رکورد فصلی بیش از آنکه «سیگنال زمان‌بندی» باشد، یک تصمیم ساختاری بلندمدت است.

رکوردی در دل سقوط

قیمت طلا در ژانویه ۲۰۲۶ به رکورد ۵,۵۹۸ دلار رسید و از آنجا مسیر نزولی گرفت؛ تا پایان ژوئن به زیر ۴,۰۰۰ دلار هم افت کرد. در همین فصل، دقیقا جایی که سرمایه‌گذاران خرد از صندوق‌های مرتبط با طلا خارج می‌شدند و تقاضای جواهرات هم زیر فشار قیمت بالا کم شده بود، بانک‌های مرکزی با خالص خرید ۲۸۸.۹ تن وارد شدند. به عبارت دیگر، نهادهای رسمی سقوط قیمت را نه هشدار که فرصت دیدند.

لهستان و چین در صدر، روسیه در آن‌سو

بزرگ‌ترین خریدار فصل، بانک مرکزی لهستان با ۵۱ تن بود؛ کشوری که به هدف خودخواسته حدود ۷۰۰ تن ذخیره نزدیک می‌شود. چین با ۳۳ تن در رتبه دوم ایستاد؛ بزرگ‌ترین خرید فصلی این کشور از اواخر ۲۰۲۳. در طرف دیگر، روسیه با فروش ۲۲ تن، بزرگ‌ترین فروشنده فصل بود؛ نه از سر بی‌اعتقادی به طلا، بلکه برای پر کردن کسری بودجه. این ترکیب نشان می‌دهد خرید بانک‌ها یک جریان یکدست و بدون استثنا نیست و انگیزه‌های مالی هر کشور می‌تواند جهت را برعکس کند.

بازبینی‌ای که روایت را عوض می‌کند

جذاب‌ترین بخش گزارش، عددی است که کمتر دیده شد: خرید سه‌ماهه اول ۲۰۲۶ از ۲۴۴ تن به ۵۷ تن بازبینی شد؛ یعنی اصلاحی بزرگ‌تر از سه‌چهارم رقم اولیه. با این حساب، مجموع خرید نیمه‌اول سال حدود ۳۴۵ تن می‌شود؛ ضعیف‌ترین نیم‌سال از ۲۰۲۲. پس هر دو جمله هم‌زمان درست‌اند: سه‌ماهه دوم رکوردی بود و نیمه‌اول ضعیف. کسی که فقط یکی از این دو عدد را ببیند، تصویر ناقصی از بازار دارد.

بانک‌ها در دهه فکر می‌کنند، نه در فصل

نظرسنجی از مدیران ذخایر ارزی نشان می‌دهد اکثریت آن‌ها انتظار دارند ذخایر طلای جهان در دوازده ماه آینده رشد کند و حدود سه‌چهارمشان هم کاهش سهم دلار از ذخایرشان را در پنج سال آینده محتمل می‌دانند. اما این به معنای آن نیست که خرید بانک‌ها کف یا سقف قیمت را تعیین می‌کند. فرض کنید کسی در آوریل، صرفا به امید تداوم خرید بانک‌ها وارد بازار شده بود؛ در پایان ژوئن با قیمتی حدود ۱۶ درصد پایین‌تر روبه‌رو می‌شد. بانک‌ها در بازه‌های چندساله و با افق دهه‌ها تصمیم می‌گیرند؛ نه برای معامله در فصل بعد.

برای بازار داخلی چه پیامی دارد؟
اونس پس از تثبیت در محدوده ۴,۰۰۰ تا ۴,۱۰۰ دلار، این روزها به بالای ۴,۳۵۰ دلار برگشته و نقره هم با رشد نزدیک به ۱۰ درصدی در یک ماه، در حوالی ۶۴ دلار است. در بازار داخلی، طلای ۱۸ عیار به محدوده ۱۹ میلیون تومان و سکه امامی به حدود ۱۹۰ میلیون تومان رسیده و حباب سکه امامی در کانال چند میلیون تومانی است. نکته مهم این است که روند داخلی، همچنان بیش از هر چیز تابع نرخ ارز است؛ خرید بانک‌های مرکزی در جهان، متغیری بلندمدت است که اثر آن بر قیمت سکه و طلای داخلی، مستقیم و فوری نیست.

نکته‌های کلیدی:

• بانک‌های مرکزی در سه‌ماهه دوم ۲۰۲۶ خالص ۲۸۹ تن طلا خریدند؛ رکورد تاریخی برای یک فصل دوم و رشد ۶۲ درصدی نسبت به سال قبل
• این خرید در فصلی انجام شد که قیمت طلا حدود ۱۶ درصد سقوط کرد و بدترین سه‌ماهه از ۲۰۱۳ را ثبت کرد
• بازبینی خرید سه‌ماهه اول از ۲۴۴ به ۵۷ تن، نیمه‌اول سال را به ضعیف‌ترین سطح از ۲۰۲۲ رساند
• لهستان با ۵۱ تن و چین با ۳۳ تن بزرگ‌ترین خریداران بودند؛ روسیه با ۲۲ تن فروش، بزرگ‌ترین فروشنده فصل
• خرید بانک‌های مرکزی شاخص بلندمدت است نه سیگنال زمان‌بندی؛ نمونه‌های عینی نشان می‌دهد خرید در آوریل بر اساس همین خبر، تا پایان ژوئن با زیان حدود ۱۶ درصدی مواجه می‌شد
• در بازار ایران، اونس به بالای ۴,۳۵۰ دلار برگشته، طلای ۱۸ عیار حدود ۱۹ میلیون تومان و سکه امامی حدود ۱۹۰ میلیون تومان معامله می‌شود