حباب سکه خالی شد و اونس به ۴۴۰۰ دلار برگشت؛ دو روایت متفاوت از بازار طلا

سکه در بازار تهران این روزها تقریبا هم‌ارز طلای درون خودش معامله می‌شود؛ اتفاقی که در ماه‌های پرنوسان قبلی تقریبا غیرممکن به نظر می‌رسید. در آن سوی دنیا اما اونس طلا بعد از یک بهار سخت دوباره جان گرفته و بانک‌های مرکزی درست در همان فصل سقوط قیمت، رکورد خرید زده‌اند. خواندن این دو روایت موازی، تصویر دقیق‌تری از بازار طلا در روزهای پایانی مرداد به دست می‌دهد.

پاسخ کوتاه: اونس طلا پس از ریزش حدود ۱۶ درصدی در فصل بهار، این هفته به محدوده ۴۴۰۰ دلار برگشته و بالاترین سطح دو ماه اخیر را لمس کرده است؛ در همین حال، حباب سکه در بازار تهران به زیر سه میلیون تومان رسیده و بخشی از نقدینگی به سمت بورس و مسکن حرکت کرده است. پیام مشترک این دو اتفاق این است که قیمت طلا در ایران دیگر فقط تابع دلار و اونس نیست؛ ترکیب انتظارات سیاسی، رفتار سرمایه‌گذاران و تحرک بازار سهام، معادله را تغییر داده است.

اونس از کف برگشت؛ روایت تابستانی طلا

طلا امسال پرنوسان‌ترین سال خود را می‌گذراند: در ژانویه به رکورد تاریخی ۵۵۹۸ دلار رسید، اما در فصل بهار حدود ۱۶ درصد ریخت و تا محدوده ۴۰۵۰ دلار عقب‌نشینی کرد؛ بدترین عملکرد فصلی از سال ۲۰۱۳. حالا اما اونس در روزهای اخیر با پشت سر گذاشتن چند مقاومت به بالای ۴۴۰۰ دلار برگشته و بالاترین سطح از اوایل ژوئن را ثبت کرده است. محرک اصلی، داده ضعیف‌تر از انتظار اشتغال آمریکا در ژوئیه است که احتمال افزایش نرخ بهره در نشست سپتامبر را از حدود ۶۰ به ۵۰ درصد کاهش داده؛ نرخ بهره پایین‌تر معمولا برای طلا که سودی پرداخت نمی‌کند، فضای مساعدتری می‌سازد. معامله‌گران حالا چشم به داده تورم دوخته‌اند؛ هر سیگنالی که انتظارات انقباضی را کم کند، می‌تواند دلار را آسیب‌پذیر و طلا را حمایت‌شده‌تر کند.

رکوردی که در فصل سقوط ثبت شد

جالب‌ترین داده این روزهای بازار طلا از سوی بانک‌های مرکزی می‌آید: آنها در سه ماهه دوم سال به‌طور خالص ۲۸۸.۹ تن طلا خریدند؛ رکوردی برای یک فصل و رشدی ۶۲ درصدی نسبت به سال قبل، آن هم درست در فصلی که قیمت ۱۶ درصد ریخت. لهستان با ۵۱ تن بزرگ‌ترین خریدار بود و چین با ۳۳ تن، بزرگ‌ترین خرید فصلی خود از اواخر ۲۰۲۳ را انجام داد. در سوی مقابل، روسیه با فروش ۲۲ تن در جایگاه بزرگ‌ترین فروشنده ایستاد. اما یک اما بزرگ وجود دارد: برآورد خرید سه ماهه اول از ۲۴۴ تن به ۵۷ تن اصلاح شده و همین موضوع، جمع نیمه نخست سال را به حدود ۳۴۵ تن رسانده؛ ضعیف‌ترین نیمسال از ۲۰۲۲. یعنی رکورد سه ماهه دوم، تا حد زیادی جبران شروع بسیار ضعیف سال بود. درس این داده‌ها برای سرمایه‌گذار عادی این است که خرید بانک‌های مرکزی تصمیمی بلندمدت درباره نقش دلار و ریسک ژئوپلیتیک است، نه سیگنالی برای قیمت یک فصل.

حباب سکه خالی شد؛ پول به کجا رفت؟
در بازار داخلی اما روایت متفاوت است. حباب سکه امامی به زیر سه میلیون تومان رسیده و در بخش‌هایی از بازار نشانه‌هایی از حباب منفی دیده می‌شود؛ یعنی سکه‌ای که قیمتش از ارزش طلای درونش پایین‌تر می‌ایستد. کارشناسان دو دلیل اصلی می‌آورند: کاهش فصلی تقاضا در ماه‌های محرم و صفر و جابه‌جایی بخشی از سرمایه‌ها از طلا به بورس و مسکن، جایی که این روزها رونق بیشتری دیده می‌شود. حباب پایین برای خریدار مصرفی خبر خوبی است، اما اگر تداوم یابد، می‌تواند ریسک خروج فیزیکی طلا از کشور را افزایش دهد؛ موضوعی که ناظران آن را جدی می‌گیرند. به عبارت دیگر، سکه در حال بازگشت به ارزش ذاتی خود است، اما دلیلش نه آرامش بازار که تغییر مسیر تقاضاست.

نقره؛ فلزی که بیشترین تکان را خورد

نقره امسال شدیدترین نوسان را بین فلزات گرانبها تجربه کرده: از رکورد ۱۲۱ دلار در اواخر ژانویه به حدود ۶۴ دلار در اوایل فوریه سقوط کرد، بعد تا بالای ۸۶ دلار برگشت و حالا نزدیک ۶۶ دلار است. این هفته نقره با جهش روزانه بیش از سه درصد از طلا جلو زد و پیشتاز فلزات شد. برخی بانک‌های بزرگ میانگین قیمت نقره در سال جاری را حدود ۷۵ دلار برآورد کرده‌اند، اما هشدار می‌دهند که کسری عرضه در حال کوچک شدن است: از حدود ۱۴۳ میلیون اونس در سال گذشته به ۷۳ میلیون اونس در سال جاری. یعنی حتی اگر طلا بدرخشد، لزوما نقره همان مسیر را با همان شدت طی نخواهد کرد.

مثال عددی

برای روشن شدن موضوع، فرض کنید سکه امامی ۱۸۶ میلیون تومان قیمت دارد و حباب آن سه میلیون تومان است؛ یعنی خریدار حدود ۱.۶ درصد از پول خود را بابت تفاوت قیمت سکه با ارزش ذاتی می‌پردازد، در حالی که در ماه‌های پرتقاضا این رقم گاهی چند برابر می‌شد. در سمت جهانی هم مقایسه ساده است: طلا از کف ۴۰۵۰ دلاری فصل بهار حدود ۹ درصد برگشته و به ۴۴۰۰ دلار رسیده، رقمی که هنوز حدود ۲۱ درصد با رکورد ژانویه فاصله دارد.

نکته‌های کلیدی

• اونس پس از سقوط فصلی به کف ۴۰۵۰ دلاری، به بالای ۴۴۰۰ دلار برگشته و داده تورم آمریکا تعیین‌کننده مسیر کوتاه‌مدت آن است.
• بانک‌های مرکزی در سه ماهه دوم خالص ۲۸۸.۹ تن طلا خریده‌اند، اما اصلاح بزرگ برآورد سه ماهه اول، تصویر نیمسال را ضعیف‌تر از ظاهر نشان می‌دهد.
• حباب سکه به زیر سه میلیون تومان رسیده و بخشی از نقدینگی از طلا به بورس و مسکن منتقل شده است.
• نقره با جهش روزانه بیش از سه درصد، حساس‌ترین فلز گرانبهای این هفته بود، اما کسری عرضه آن رو به کاهش است.
• این گزارش هیچ توصیه خرید یا فروشی نیست؛ در هر دو صحنه جهانی و داخلی، داده‌های کلان و اخبار سیاسی می‌توانند محاسبات را یک‌شبه تغییر دهند.