تفاوت بیتکوین و اتریوم: کدام سرمایه‌گذاری بهتری است؟
تفاوت بیت کوین و اتریوم در چیست و کدام برای سرمایه‌گذاری مناسب‌تر است؟ نگاهی ساده به کارکرد، عرضه، بازدهی و داده لحظه‌ای بازار ایران.
خلاصه در یک نگاه
- بیتکوین سقفِ عرضهٔ ثابتِ ۲۱ میلیونی دارد و بیشتر نقشِ ذخیرهٔ ارزش را دارد؛ اتریوم زیرساختِ قراردادهای هوشمند است.
- در پنج سالِ گذشته بیتکوین بازدهیِ بهتری داشته، در یک سالِ اخیر اتریوم جلو افتاده؛ بازدهیِ گذشته تضمینی برای آینده نیست.
- برای سرمایه‌گذارِ ایرانی، علاوه بر نوسانِ بازار، محدودیتِ دسترسی به صرافی‌ها و ابهامِ قانونی هم بخشی از تصمیم است.
بیتکوین و اتریوم از نظر هدف، سازوکار شبکه و مدل عرضه تفاوت‌های اساسی دارند؛ بیتکوین بیشتر نقش ذخیره ارزش را دارد و اتریوم زیرساخت قراردادهای هوشمند و اپلیکیشنهای غیرمتمرکز است. دانستن همین تفاوت بیت کوین و اتریوم کمک میکند بفهمید هرکدام برای چه نوع سرمایه‌گذاری مناسب‌تر است. دو دارایی، دو کارکرد، و دو مسیر ریسک که باید جداگانه سنجیده شوند.
بیتکوین دقیقا چه کارکردی دارد؟
بیتکوین اولین رمزارز دنیا بود و روی شبکه‌ای غیرمتمرکز کار میکند که تراکنش‌ها را بدون بانک یا واسطه ثبت میکند. اعتبار این شبکه با رقابت ماینرها برای حل یک مسئله ریاضی تأمین میشود؛ هر بار که یک بلاک تأیید میشود، ماینر ۳.۱۲۵ بیتکوین پاداش می‌گیرد، عددی که هر ۲۱۰ هزار بلاک یک‌بار نصف میشود. سقف کل عرضه بیتکوین برای همیشه ۲۱ میلیون سکه است؛ همین محدودیت است که طرفدارانش را به فکر یک «طلای دیجیتال» می‌اندازد.
اتریوم چه فرقی با بیتکوین دارد؟
اتریوم یک پلتفرم است، نه فقط یک ارز. روی آن قراردادهای هوشمند اجرا میشود؛ برنامه‌هایی که خودکار و بدون دخالت انسان شرط‌هایشان را اجرا می‌کنند و موتور هزاران اپلیکیشن غیرمتمرکز در حوزه بازی، شبکه اجتماعی، دیفای و NFT هستند. از سال ۲۰۲۲ اتریوم دیگر با استخراج کار نمی‌کند؛ به‌جایش اعتبارسنجان باید مقداری اتر «استیک» کنند تا شانس تأیید بلاک و دریافت پاداش را داشته باشند، روشی که مصرف انرژی شبکه را به‌شدت پایین آورد. اتریوم سقف عرضه ندارد، اما بخشی از کارمزد هر تراکنش برای همیشه سوزانده میشود؛ ارتقای Dencun در مارس ۲۰۲۴ همین کارمزدها را پایین آورد و شبکه را به‌جای کاهنده، کمی تورمی کرد. با نرخ دلار آزاد امروز، میانگین کارمزد هر تراکنش اتریوم (۴۶ سنت) حدود ۱۲۳ هزار تومان میشود و کارمزد بیتکوین (۳۶ سنت) حدود ۹۶ هزار تومان؛ این محاسبه از ما است، نه رقم رسمی شبکه.
آنچه دادههای فرداس نشان می‌دهد
در دادههای ثبت‌شده در فرداس ساعت ۱۱:۰۰ امروز (۲۵ مهر)، هر بیتکوین حدود ۲۱.۴ میلیارد تومان و هر اتریوم حدود ۶۴۰ میلیون تومان معامله می‌شد. در همین لحظه بیتکوین نسبت به روز قبل ۰.۸۲ درصد و نسبت به هفته قبل ۱.۶۴ درصد پایین‌تر بود، اما در یک‌ماهه ۶.۸ درصد رشد نشان می‌داد. اتریوم وضعیت ضعیف‌تری داشت: ۱.۰۷ درصد افت روزانه، ۲.۹۱ درصد افت هفتگی و ۰.۵۷ درصد افت ماهانه. فرض کنید ۵۰ میلیون تومان کنار گذاشته‌اید؛ با همین قیمت‌ها، این مبلغ معادل حدود ۰.۰۰۲۳ بیتکوین یا حدود ۰.۰۷۸ اتریوم است. نکته دیگری که در دادههای فرداس دیدیم، فاصله ۱.۵ درصدی قیمت تتر با دلار آزاد بود؛ همین فاصله نشان می‌دهد بخش قابل‌توجهی از معاملات رمزارز ایرانیها از مسیر تتر می‌گذرد، نه مستقیم از دلار.
کدام‌یک در سال‌های گذشته بازدهی بهتری داشته؟
جواب این سؤال به بازه زمانی بستگی دارد. در یک سال اخیر اتریوم ۴۷ درصد رشد کرده و بیتکوین ۱۳ درصد افت داشته. در سه‌ساله اخیر ماجرا برعکس است: بیتکوین ۱۸۰ درصد بالا رفته و اتریوم فقط ۲۶ درصد. در پنج‌ساله اخیر فاصله بازهم به نفع بیتکوین است، با رشد حدود ۴۲ درصد در برابر افت حدود ۲ درصدی اتریوم. برداشت ما این است که افت اخیر بیتکوین بیشتر به کندشدن رشد تعداد کاربران شبکه و کاهش حجم معاملاتش برمی‌گردد، نه یک تغییر بنیادی در جایگاه آن.
ریسک‌هایی که باید جدی گرفت
هر دو دارایی نوسان شدید دارند و تحمل ریسک بالا می‌خواهند؛ بازدهی گذشته هیچ تضمینی برای آینده نمی‌دهد. برای سرمایهگذار ایرانی یک لایه ریسک اضافه هم هست: صندوق‌های ETF بیتکوین و اتریوم که در گزارش به آن‌ها اشاره شد، برای سرمایهگذار آمریکایی طراحی شده‌اند و عملا به‌روی ایرانیها بسته‌اند، و دسترسی به صرافی‌های بزرگ جهانی معمولا از مسیر پلتفرم‌های واسط یا فیلترشکن انجام میشود، با ریسک مسدودشدن حساب. آنچه هنوز روشن نیست این است که آیا رقبای سریع‌تر اتریوم مثل سولانا و اوالانچ سهم بیشتری از کاربران دیفای می‌گیرند، و آیا محدودیت سرعت شبکه بیتکوین در بلندمدت مانع رشدش میشود.
جمع‌بندی ما
ما در فرداس بیتکوین و اتریوم را دو دارایی با دو منطق متفاوت می‌بینیم: یکی روی کمیابی و اعتماد به یک سقف ثابت بنا شده، دیگری روی رشد یک اکوسیستم نرم‌افزاری. هیچ‌کدام برنده قطعی نیستند و این مقاله توصیه خرید یا فروش نیست؛ تصمیم باید بر اساس افق زمانی، تحمل ریسک و دسترسی واقعی هر فرد به بازار گرفته شود.
نکته‌های کلیدی
- بیتکوین سقف عرضه ۲۱ میلیونی دارد، اتریوم سقف عرضه ندارد اما بخشی از کارمزدها سوزانده میشود.
- در دادههای فرداس امروز هر بیتکوین حدود ۲۱.۴ میلیارد تومان و هر اتریوم حدود ۶۴۰ میلیون تومان بود.
- بازدهی کوتاه‌مدت و بلندمدت این دو دارایی معمولا هم‌جهت نیستند.
- دسترسی ایرانیها به صرافی‌ها و ETFهای مرتبط با این دو رمزارز به‌دلیل تحریم محدود است.
محرک اصلی: رشد کاربردهای دیفای می‌تواند اتریوم را و تقاضای بیتکوین به‌عنوان دارایی ذخیره‌ای می‌تواند آن را در کانون توجه نگه دارد.
ریسک مهم: نوسان شدید قیمت در کنار محدودیت‌های دسترسی و ابهام قانونی برای سرمایهگذار ایرانی.
رویداد بعدی: نیمه‌شدن بعدی پاداش بیتکوین، پس از ۲۱۰ هزار بلاک دیگر، که پاداش هر بلاک را به ۱.۵۶۲۵ بیتکوین می‌رساند.
قیمت تومانی بیتکوین و اتریوم را می‌توانید در نمودار فرداس دنبال کنید و برای نوسان‌های بزرگ، هشدار قیمت تنظیم کنید.
پرسش‌های متداول
آیا خرید و نگهداری بیتکوین و اتریوم برای ایرانیها قانونی است؟
خرید و نگهداری رمزارز در ایران در یک منطقه خاکستری حقوقی قرار دارد؛ بانک مرکزی آن را برای مصرف داخلی بهرسمیت نشناخته، در حالی که معامله آن هم ممنوع صریح نیست.
چرا قیمت بیتکوین و اتریوم در بازار ایران با نرخ جهانی یکی نیست؟
چون قیمت تومانی از ضرب نرخ جهانی دلاری در نرخ دلار آزاد به دست میآید؛ هر نوسانی در دلار یا در حباب بازار ارز مستقیما روی قیمت تومانی رمزارز اثر میگذارد.
برای یک سرمایهگذار تازهکار، بیتکوین راحتتر است یا اتریوم؟
از نظر سادگی مفهوم، بیتکوین (پول دیجیتال کمیاب) برای شروع سادهتر فهمیده میشود؛ اتریوم برای کسی قابلدرکتر است که دنبال کارکردهای دیفای و اپلیکیشنهای غیرمتمرکز هم هست. این یک توصیه خرید نیست، فقط تفاوت کارکرد است.
