بازار کریپتو شبانه‌روزی است، اما ساعتش با وال‌استریت تنظیم می‌شود
پژوهشی بر دادههای ده‌ساله بیت‌کوین نشان می‌دهد بخش بزرگی از نوسان روزانه اکنون در ساعات فعالیت بازار آمریکا رخ می‌دهد. این الگو برای سرمایه‌گذار ایرانی مهم است، چون ریسک جهانی رمزارز با نوسان دلار داخلی و محدودیت دسترسی هم‌زمان می‌شود.
بازار رمزارز تعطیلی ندارد؛ اما این به معنای توزیع یکسان معامله و نوسان در تمام ساعات شبانه‌روز نیست. پژوهشی تازه نشان می‌دهد که کشف قیمت بیت‌کوین بیش از گذشته به برنامه کاری وال‌استریت گره خورده است. برای سرمایه‌گذار ایرانی، این تغییر فقط یک نکته آماری نیست: حرکت قیمت جهانی ممکن است در ساعاتی متمرکز شود که هم‌زمان نرخ دلار داخلی، نقدشوندگی صرافی و محدودیت دسترسی نیز بر نتیجه معامله اثر می‌گذارند.
پاسخ کوتاه
بیت‌کوین همچنان به‌صورت شبانه‌روزی معامله می‌شود، ولی سهم ساعات آمریکا از نوسان روزانه آن به شکل محسوسی افزایش یافته است. شواهد نشان می‌دهد ساعت اوج نوسان با تغییر ساعت رسمی نیویورک جابه‌جا می‌شود و در تعطیلات بورس آمریکا افت میکند؛ بااین‌حال پژوهش علت را به یک ابزار مشخص مانند ETF نسبت نمی‌دهد.
ساعت غالب بازار عوض شده است
این مطالعه ۸۷٬۶۷۲ مشاهده ساعتی از بازار XBT/USD صرافی کراکن را در فاصله ۲۰۱۶ تا ۲۰۲۵ بررسی کرده است. در دوره ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۵، بازه ۱۳:۰۰ تا ۲۱:۵۹ به وقت هماهنگ جهانی ۵۰٫۶ درصد از واریانس تحقق‌یافته روزانه بیت‌کوین را در خود جای داده؛ درحالی‌که همین سهم در دوره ۲۰۱۶ تا ۲۰۱۸ برابر با ۳۸٫۴ درصد بوده است.
این بازه فقط ۳۷٫۵ درصد از یک شبانه‌روز را تشکیل می‌دهد. بنابراین تمرکز بیش از نیمی از نوسان در آن، نشانه‌ای از آن است که بخش مهم‌تری از کشف قیمت در زمان فعالیت معاملهگران و نهادهای آمریکایی رخ می‌دهد، نه اینکه بازار از نظر فنی ساعات کاری پیدا کرده باشد.
ردپای نیویورک در داده‌ها
قوی‌ترین شاهد، واکنش بازار به تغییر ساعت رسمی آمریکا است. در سال‌های ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۵، پرتلاطم‌ترین ساعت بیت‌کوین هنگام اجرای ساعت تابستانی آمریکا ۱۴:۰۰ و در زمان ساعت استاندارد ۱۵:۰۰ به وقت جهانی بوده است. مرکز وزنی نوسان نیز ۰٫۳۳ ساعت به عقب منتقل شده؛ یعنی الگو همراه با ساعت نیویورک حرکت کرده است.
تعطیلات بورس نیویورک آزمون دیگری فراهم میکند. در تعطیلات وسط هفته بازار آمریکا، سهم نوسان واقع‌شده در ساعات آمریکایی ۱۳٫۹ واحد درصد کاهش یافته و از ۵۵٫۷ درصد به حدود ۴۱٫۹ درصد رسیده است. چنین تغییری با این توضیح که فعالیت صرفا تابع ساعت ثابت جهانی یا معاملات آسیایی است، سازگاری کمتری دارد.
ETF تنها متهم نیست
ممکن است این تحول مستقیما به راه‌اندازی ETFهای نقدی بیت‌کوین در ژانویه ۲۰۲۴ نسبت داده شود، اما داده‌ها این نتیجه‌گیری ساده را تأیید نمی‌کنند. تحلیل نقطه تغییر، نوامبر ۲۰۲۱ را به‌عنوان شکست اصلی روند شناسایی کرده و اطراف آغاز معاملات آتی CME در دسامبر ۲۰۱۷ یا ETFهای نقدی در ژانویه ۲۰۲۴ شکست مشابهی نیافته است.
مقایسه کلی قبل و بعد از ETF ظاهرا افزایش ۹٫۶ واحد درصدی را نشان می‌دهد؛ اما در پنجره متقارن ۱۲ماهه، تغییر فقط ۰٫۱ واحد درصد است. برای معاملات آتی CME نیز افزایش ظاهری ۷٫۱ واحد درصدی در بررسی نزدیک به رویداد به ۰٫۳ واحد درصد کاهش می‌یابد. پس نهادی‌شدن گسترده بازار، شامل مشتقات، پوشش ریسک بازارسازان و محصولات بورسی، توضیح محتمل‌تری است؛ نه یک علت قطعی و منفرد.
معنای ماجرا برای سرمایه‌گذار ایرانی
سرمایه‌گذار ایرانی بازده خود را معمولا با ارزش ریالی دارایی می‌سنجد. در نتیجه، نوسان قیمت جهانی و تغییر نرخ دلار داخلی می‌توانند یکدیگر را تقویت یا خنثی کنند. محدودیت دسترسی به صرافی‌های خارجی، ریسک مسدودشدن حساب، اختلاف قیمت میان بازارها و نقدشوندگی نیز لایه‌های جداگانه‌ای از ریسک‌اند.
فرض کنید نوسان جهانی در ساعات فعال آمریکا شدت بگیرد، اما معامله‌گر ایرانی همان زمان به‌دلیل اختلال دسترسی یا کاهش نقدشوندگی نتواند سفارش خود را با قیمت مورد انتظار اجرا کند. در این حالت، دانستن ساعت تمرکز نوسان مفید است، ولی به‌تنهایی کیفیت اجرا یا نتیجه سرمایه‌گذاری را تضمین نمی‌کند.
نکته‌های کلیدی
- بازار شبانه‌روزی الزاما نوسان یکنواخت شبانه‌روزی ندارد.
- سهم ساعات آمریکا از واریانس روزانه بیت‌کوین در دوره اخیر به ۵۰٫۶ درصد رسیده است.
- جابه‌جایی اوج نوسان با ساعت نیویورک و افت آن در تعطیلات بورس آمریکا، نقش وال‌استریت را تقویت میکند.
- داده‌ها ETF نقدی یا معاملات آتی را به‌تنهایی علت تغییر معرفی نمی‌کنند.
- برای سرمایه‌گذار ایرانی، ریسک قیمت جهانی باید همراه با دلار، نقدشوندگی و محدودیت دسترسی سنجیده شود.
