نفت در آستانه ۹۰ دلار؛ پارادوکس تولید بیشتر و تقاضای کمتر
برنت به حوالی ۸۹.۶ دلار رسیده، اوپکپلاس از سپتامبر تولید را زیاد میکند و نهادهای نفتی پیشبینی تقاضا را پایین آورده‌اند؛ بازار در رژیم نوسان‌های شدید گرفتار شده است.
دو هفته پیش، برنت زیر ۸۴ دلار نفس می‌کشید؛ امروز به آستانه ۹۰ دلار رسیده و در همین مدت، اوپکپلاس اعلام کرده از سپتامبر تولید را افزایش می‌دهد و دو نهاد مهم نفتی جهان، پیش‌بینی‌های تقاضا را پایین کشیده‌اند. این ترکیب غیرمنتظره، بازار نفت را به صحنه‌ای پر از تناقض تبدیل کرده است.
پاسخ کوتاه
بازار نفت در یک پارادوکس گرفتار شده: از یک سو بستهشدن تنگه هرمز عرضه را به شدت محدود کرده و برنت را حدود ۲۴ درصد بالاتر از سطح پیش از جنگ برده؛ از سوی دیگر، قیمتهای بالای سوخت تقاضا را می‌خورد و اوپکپلاس هم بر خلاف انتظار، از سپتامبر تولید را زیاد میکند. نتیجه، یک روند یکطرفه نیست؛ بلکه نوسان شدید حول هر خبر درباره مذاکرات است.
قیمت روی سقف دو ماهه
برنت از سه‌شنبه ۲۰ مرداد تا چهارشنبه ۲۱ مرداد بیش از ۲ درصد رشد کرد و قرارداد اکتبر به ۸۹.۶۱ دلار رسید؛ شاخصهای دیگر هم برنت را ۸۹.۱۲ دلار و وست‌تگزاس را ۸۳.۴۳ دلار ثبت کردند که ششمین رشد روزانه پیاپی بود. این سطح، حدود ۲۴ درصد بالاتر از قیمتی است که پیش از آغاز تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران در اواخر بهمن ۱۴۰۴ وجود داشت. بازارها هنوز امید به توافق را کاملا رها نکرده‌اند، اما هر روز که مذاکرات بی‌نتیجه می‌ماند، این امید کمرنگ‌تر می‌شود.
تنگه‌ای که تقریبا خالی شد
پیش از بحران، روزانه حدود ۱۳۰ کشتی و حدود ۲۰ میلیون بشکه نفت و فرآورده از تنگه هرمز عبور میکرد؛ اما در دوشنبه ۱۹ مرداد، شمار کشتی‌های عبوری به ۱۰ فروند رسید. این رقم کوچک نشان می‌دهد «بازگشایی» تا چه حد از واقعیت میدانی فاصله دارد و چرا هر نشانه‌ای از پیشرفت مذاکرات می‌تواند قیمت را چند دلار جابه‌جا کند. حدود یکپنجم نفت جهان از این آبراه میگذشت و حالا این مسیر عملا بسته است.
تصمیمی که خلاف غریزه بود
در ۲ مرداد، هفت عضو اوپکپلاس شامل عربستان، روسیه، عراق، کویت، قزاقستان، الجزایر و عمان تصمیم گرفتند از سپتامبر روزانه ۱۸۸ هزار بشکه به تولید اضافه کنند؛ اقدامی که به گفته خودشان با هدف «حمایت از ثبات بازار» و شتاب دادن به جبران تولید مازاد گذشته انجام شد. داده‌های ژوئیه نشان می‌دهد کشورهای دارای محدودیت داوطلبانه، تولید خود را ۱.۵۲ میلیون بشکه در روز بالا بردند و به ۳۴.۵۳ میلیون بشکه رساندند؛ یعنی حدود ۰.۴۵ میلیون بشکه بالاتر از سقف توافق‌شده. یعنی درست در بحبوحه بحران عرضه، سقف تولید در حال باز شدن است.
دو پیشبینی رو به پایین
گزارش ماهانه اوپک، رشد تقاضای ۲۰۲۶ را به ۵۸۰ هزار بشکه در روز کاهش داد. آژانس بین‌المللی انرژی هم در تازه‌ترین گزارش خود، تقاضای امسال را با کاهش ۱.۶ میلیون بشکه‌ای پیشبینی کرد که ۵۱۰ هزار بشکه بدتر از تخمین ماه قبل است؛ عرضه جهانی نیز ۴.۳ میلیون بشکه در روز کم می‌شود و به حدود ۱۰۲ میلیون بشکه می‌رسد. تولید خلیج فارس در ژوئیه ۲۳.۹ میلیون بشکه در روز بود؛ یعنی ۸.۳ میلیون بشکه زیر سطح پیش از جنگ. خود آژانس اعتراف کرده که در جولای، قیمت‌ها در دامنه‌ای به وسعت ۴۰ دلار نوسان کردند. برای ایران، این وضعیت دو روی سکه دارد: نفت گران‌تر، درآمد صادراتی را تقویت میکند، اما ادامه تعطیلی هرمز، هزینه سنگینی بر تجارت و حمل‌ونقل دریایی تحمیل میکند.
مثال عددی
فرض کنید در میانه جولای، معامله‌ای روی برنت در سطح میانگین قیمت آن ماه انجام شده باشد؛ اگر دامنه نوسان ۴۰ دلاری تکرار شود، فاصله سقف و کف ماهانه می‌تواند به اندازه نزدیک به نیمی از ارزش آن معامله باشد. به زبان ساده: در این بازار، بزرگی «حرکت» آن‌قدر است که هیچ «جهتی» را نمی‌توان قطعی دانست و هر تیتر خبری، معادله را از نو می‌چیند.
نکته‌های کلیدی
- برنت به ۸۹.۶۱ دلار رسیده؛ حدود ۲۴ درصد بالاتر از سطح پیش از جنگ
- عبور روزانه کشتی از هرمز از حدود ۱۳۰ فروند به ۱۰ فروند کاهش یافته
- اوپکپلاس از سپتامبر روزانه ۱۸۸ هزار بشکه به تولید اضافه میکند
- آژانس بین‌المللی انرژی تقاضای ۲۰۲۶ را کاهش ۱.۶ میلیون بشکه‌ای و عرضه را کاهش ۴.۳ میلیون بشکه‌ای پیشبینی کرده
- دامنه نوسان قیمت در جولای حدود ۴۰ دلار بوده است
- قیمت بالای سوخت تقاضا را تخریب میکند؛ شوک عرضه و تخریب تقاضا هم‌زمان فعال‌اند
پرسش‌های متداول
چرا قیمت نفت با وجود افزایش تولید اوپکپلاس و کاهش پیشبینی تقاضا بالا رفته؟
بازار نفت در پارادوکس قرار دارد: بستهشدن تنگه هرمز عرضه را محدود کرده و برنت را حدود ۲۴ درصد بالاتر از سطح پیش از جنگ برده؛ در مقابل، قیمتهای بالای سوخت تقاضا را تخریب میکند و اوپکپلاس از سپتامبر تولید را زیاد میکند. نتیجه، نوسان شدید به جای یک روند یکطرفه است.
قیمت هر بشکه نفت برنت امروز چقدر است؟
برنت در قرارداد اکتبر به ۸۹.۶۱ دلار رسیده و شاخصهای دیگر آن را ۸۹.۱۲ دلار ثبت کردند. این سطح حدود ۲۴ درصد بالاتر از قیمت پیش از آغاز تجاوز نظامی به ایران است.
تنگه هرمز چه تأثیری بر عرضه نفت داشته است؟
پیش از بحران روزانه حدود ۱۳۰ کشتی و حدود ۲۰ میلیون بشکه نفت از تنگه عبور میکرد؛ اما در دوشنبه ۱۹ مرداد شمار کشتیها به ۱۰ فروند رسید. از آنجا که حدود یکپنجم نفت جهان از این آبراه میگذشت، این مسیر عملا بسته شده و عرضه به شدت محدود شده است.
