اثر جزیره خارک بر قیمت دلار؛ شریان ۹۰ درصدی ارز ایران

اثر جزیره خارک بر قیمت دلار اکنون به یکی از مهم‌ترین نگرانی‌های بازار ایران تبدیل شده است؛ جزیره‌ای که حدود ۹۰ درصد صادرات نفت خام کشور از آن عبور می‌کند و هر اختلال در فعالیتش می‌تواند دسترسی دولت به درآمد ارزی را دشوارتر کند. هم‌زمان با ادامه محاصره دریایی و درگیری‌های نزدیک تنگه هرمز، دلار آزاد در ۸ شهریور ۱۴۰۵ به رکورد ۲۰۶,۰۱۰ تومان رسید.

پاسخ کوتاه

اهمیت خارک فقط به تولید نفت مربوط نیست؛ این جزیره مسیر خروج حدود ۱.۵۵ میلیون بشکه از مجموع ۱.۷ میلیون بشکه صادرات روزانه ایران در اوایل ۲۰۲۶ بوده است. افزایش احتمال اختلال در این مسیر، انتظار کمبود ارز را تقویت می‌کند و می‌تواند هم‌زمان بر دلار، تتر و طلای داخلی اثر بگذارد، حتی اگر قیمت جهانی نفت یا طلا کاهش یابد.

چرا جزیره خارک برای بازار ارز حیاتی است؟

تمرکز حدود ۹۰ درصد صادرات نفت خام ایران در خارک، این پایانه را به شریان اصلی ورود درآمد نفتی تبدیل کرده است. ظرفیت ذخیره‌سازی جزیره نیز حدود ۳۰ میلیون بشکه برآورد می‌شود. در مقابل، ظرفیت واقعی پایانه جایگزین جاسک تنها ۳۰۰ تا ۳۵۰ هزار بشکه در روز است؛ بنابراین جاسک نمی‌تواند در کوتاه‌مدت تمام نقش خارک را بر عهده بگیرد.

این وابستگی زمانی حساس‌تر می‌شود که صادرات نفت ایران در ژوئیه حدود ۶۸۷,۵۰۰ بشکه در روز بوده و آمریکا نیز از منجمد کردن حدود ۵ میلیارد دلار عواید نفتی ایران سخن گفته است. محدود شدن فروش یا دسترسی به پول نفت می‌تواند عرضه ارز را تحت فشار قرار دهد و انتظارات معامله‌گران را پیش از مشاهده آثار واقعی تغییر دهد.

درباره وضعیت عملیاتی خارک روایت‌های متفاوتی وجود دارد. گزارش شده این پایانه از ۳۱ جولای به مدت ۲۵ روز بارگیری نداشته و فعالیت پایانه غربی از ۱۲ اوت، برابر با ۲۰ مرداد، از سر گرفته شده است. در مقابل، مدیرعامل شرکت ملی نفت ایران در ۶ شهریور اعلام کرد فعالیت خارک حتی برای یک لحظه متوقف نشده است. همین اختلاف روایت، ارزیابی میزان اختلال را برای بازار دشوارتر می‌کند.

اثر جزیره خارک بر قیمت دلار چیست؟

دلار آزاد در ۸ شهریور از ۲۰۲,۷۰۰ تومان به ۲۰۶,۰۱۰ تومان رسید؛ یعنی در یک روز ۳,۳۱۰ تومان افزایش یافت. نرخ‌های ۲۰۷,۷۰۰ تا ۲۰۸,۰۰۰ تومان نیز در بخش‌هایی از بازار ثبت شد. دلار سهمیه‌ای با کارت ملی هم با رشد ۳,۰۰۰ تومانی به ۱۹۸,۰۰۰ تومان رسید و فاصله آن با نرخ آزاد به حدود ۸,۰۰۰ تومان افزایش یافت.

تتر نیز در محدوده ۲۰۴,۵۰۰ تا ۲۰۵,۷۰۰ تومان معامله شد و یکی از نرخ‌های ثبت‌شده برای آن ۲۰۴,۶۳۶ تومان با رشد ۰.۷ درصدی بود. نزدیکی تتر به دلار آزاد نشان می‌دهد نگرانی ژئوپلیتیکی تنها در بازار نقدی ارز دیده نمی‌شود و به بازار رمزارز داخلی نیز سرایت کرده است.

هم‌زمان، طلای ۱۸ عیار به ۲۱,۸۴۵,۵۰۰ تومان، مظنه تهران به ۹۴,۶۳۰,۰۰۰ تومان و سکه امامی به ۲۱۸,۵۱۰,۰۰۰ تومان رسید. سکه طرح جدید نیز ۲۱۷,۰۰۰,۰۰۰ تومان ثبت شد. این افزایش‌ها در شرایطی رخ داد که انس جهانی طلا در آخرین جلسه معاملاتی ۳.۱۸ درصد افت کرد و به محدوده ۴,۴۵۴ تا ۴,۴۵۵ دلار رسید؛ نشانه‌ای از آنکه رشد دلار داخلی توانسته اثر کاهش قیمت جهانی را خنثی کند.

چرا افت نفت برنت دلار را آرام نکرد؟

نفت برنت در ۸ شهریور حدود ۸۸.۱۰ دلار بود و هفته قبل را در ۸۹.۳۱ دلار بسته بود. افت هفتگی آن حدود ۶ درصد، معادل ۵.۶۵ دلار، ثبت شد. نفت WTI نیز با قیمت ۸۳.۴۰ دلار بیش از ۴ درصد در هفته کاهش یافت. امید به توافق درباره هرمز بخشی از فشار قیمت جهانی نفت را کم کرد، اما بازار ارز ایران بیشتر به امکان فروش نفت و انتقال درآمد آن توجه دارد تا صرفا قیمت هر بشکه.

محاصره دریایی آمریکا از ۱۳ آوریل آغاز شد، در ۱۸ ژوئن به حالت تعلیق درآمد و از ۱۴ ژوئیه دوباره برقرار شد. آمریکا می‌گوید مسیر بیش از ۱۴۰ شناور را تغییر داده و ۹ کشتی را متوقف کرده است. با این حال، تردد نفتکش‌ها و کشتی‌های گازبر از هرمز در هفته ۱۷ تا ۲۳ آگست بیش از ۵۰ درصد نسبت به هفته قبل رشد کرد و به بالاترین سطح از زمان فروپاشی تفاهم رسید. این دو نشانه متضاد، از ادامه جریان کشتیرانی در کنار ریسک بالای مداخله حکایت دارد.

معاملات دوشنبه به چه محرک‌هایی واکنش نشان می‌دهد؟

شامگاه یکشنبه ۸ شهریور، حوالی ساعت ۲۲، آمریکا دو راکت‌انداز موشکی سپاه را در جزیره لارک هدف حمله پهپادی قرار داد. سپاه از ۲ شهید و ۲ زخمی و پاسخ به مهاجم سخن گفت. این نخستین حمله آمریکا از اواخر تیر بود و می‌تواند میزان احتیاط معامله‌گران در دوشنبه و سه‌شنبه را افزایش دهد.

در سوی دیگر، مذاکرات ایران و عمان درباره تنگه هرمز در مرحله پایانی توصیف شده و گفته شده است که با اعلام توافق، محاصره بنادر ایران برداشته می‌شود. در نتیجه، مسیر بازار میان دو نیروی مخالف قرار دارد: تشدید درگیری در نزدیکی لارک و خارک می‌تواند فشار انتظاری را بیشتر کند، اما توافق و رفع محاصره ممکن است نگرانی درباره صادرات و وصول ارز را کاهش دهد. هیچ‌کدام از این مسیرها قطعی نیست و واکنش بازار به جزئیات اجرایی بستگی دارد.

نکته‌های کلیدی

• خارک مسیر عبور حدود ۹۰ درصد صادرات نفت خام ایران است.
• دلار آزاد با رشد روزانه ۳,۳۱۰ تومان به ۲۰۶,۰۱۰ تومان رسید.
• تتر در محدوده ۲۰۴,۵۰۰ تا ۲۰۵,۷۰۰ تومان قرار گرفت.
• طلای ۱۸ عیار با وجود افت ۳.۱۸ درصدی انس جهانی، به ۲۱,۸۴۵,۵۰۰ تومان رسید.
• نتیجه مذاکرات هرمز و نحوه اجرای محاصره، جهت انتظارات کوتاه‌مدت را شکل می‌دهد.

محرک اصلی: وضعیت صادرات از خارک و نتیجه مذاکرات ایران و عمان درباره تنگه هرمز
ریسک مهم: گسترش درگیری پس از حمله یکشنبه‌شب به جزیره لارک
رویداد بعدی: اعلام زمان دقیق اجرای محاصره دریایی در اواخر دوشنبه به وقت واشنگتن و واکنش بازارهای دوشنبه و سه‌شنبه

در اپ فرداس می‌توانی نمودار این دارایی‌ها را ببینی، هشدار قیمت بگذاری، آن‌ها را به سبدت بیفزایی یا از مشاور هوشمند بپرسی.