آینده قیمت نفت؛ بحران کوتاه‌مدت و سقوط ۲۰ درصدی برنت

آینده قیمت نفت اکنون در گرو تقابل دو نیروی قدرتمند است: اختلال بی‌سابقه در عرضه که برنت را به ۸۸.۵۲ دلار رسانده و احتمال افزایش عرضه که می‌تواند میانگین آن را در ۲۰۲۷ به ۶۹.۳۹ دلار کاهش دهد. این دوراهی برای ایران فقط یک موضوع جهانی نیست؛ درآمدهای ارزی، کسری بودجه، نرخ ارز و انتظارات تورمی می‌توانند از هر دو سناریو تأثیر بگیرند.

پاسخ کوتاه

بازار نفت در کوتاه‌مدت با کسری عرضه، افت تردد از تنگه هرمز و کاهش ذخایر روبه‌روست؛ بنابراین زمینه نوسان‌های شدید همچنان وجود دارد. بااین‌حال، پیش‌بینی افت ۲۰.۱ درصدی میانگین برنت در ۲۰۲۷ نشان می‌دهد قیمت بالای امروز لزوما پایدار نیست، به‌ویژه اگر مسیرهای صادراتی باز شوند و افزایش تولید ادامه یابد.

چرا بازار نفت به نقطه بحران نزدیک شده است؟

کسری عرضه نفت در سه‌ماهه سوم ۲۰۲۶ حدود ۱.۸ میلیون بشکه در روز برآورد شده است؛ رقمی بیش از دو برابر تخمین قبلی ۰.۸ میلیون بشکه‌ای. هم‌زمان، تولید متوقف‌شده خاورمیانه در ژوئیه به ۵.۵ میلیون بشکه رسید که بیش از ۵ درصد تقاضای جهانی است.

فشار تنها به تولید محدود نمی‌شود. تردد روزانه کشتی‌ها از تنگه هرمز در ۱۱ اوت به حدود ۱۳ فروند کاهش یافت، درحالی‌که پیش از جنگ نزدیک به ۱۳۰ کشتی و حدود ۲۰ میلیون بشکه نفت در روز از این مسیر عبور می‌کرد. کاهش ۶۹ میلیون بشکه‌ای ذخایر قابل مشاهده جهانی در ژوئیه و رسیدن ذخیره استراتژیک آمریکا به ۲۹۸.۷ میلیون بشکه نیز حاشیه اطمینان بازار را محدود کرده است. ادامه تخلیه ذخایر می‌تواند بازار را در ابتدای سه‌ماهه چهارم به نقطه‌ای حساس برساند.

آینده قیمت نفت چرا می‌تواند نزولی شود؟

برنت با وجود صعود به بالای ۹۰ دلار در میانه هفته، جمعه در ۸۸.۵۲ دلار تسویه شد و رشد هفتگی آن حدود ۶ درصد بود. اما چشم‌انداز سالانه تصویر متفاوتی دارد: میانگین برنت برای ۲۰۲۶ برابر ۸۶.۸۱ دلار و برای ۲۰۲۷ حدود ۶۹.۳۹ دلار برآورد شده است؛ یعنی افتی معادل ۲۰.۱ درصد.

یکی از عوامل این سناریو، افزایش تولید اوپک‌پلاس است. هفت کشور این ائتلاف در اوت ۱۸۸ هزار بشکه در روز به تولید افزودند و این پنجمین ماه متوالی افزایش بود. سهم عربستان و روسیه هرکدام ۶۲ هزار بشکه افزایش یافت و تولید آنها به‌ترتیب به ۱۰.۴ و ۹.۹ میلیون بشکه در روز رسید. اگر محدودیت عبور نفتکش‌ها کاهش یابد، هم‌زمانی بازگشت عرضه منطقه با تولید بیشتر می‌تواند فشار نزولی ایجاد کند. البته احیانشدن ۶۰۰ هزار بشکه از تولید روزانه منطقه تا پایان ۲۰۲۷ ممکن است شدت این فشار را محدود کند.

این دوگانگی برای اقتصاد ایران چه معنایی دارد؟

قیمت بالاتر نفت زمانی به درآمد ارزی ایران کمک می‌کند که امکان صادرات و دریافت پول وجود داشته باشد. درآمد ماهانه صادرات نفت ایران از ۴.۵ میلیارد دلار در ژوئن به نزدیک صفر در ژوئیه رسید؛ بنابراین جهش قیمت جهانی نتوانست اثر افت شدید حجم صادرات را جبران کند. تمرکز بیش از ۹۰ درصد صادرات نفت ایران بر یک خریدار نیز ریسک وابستگی را افزایش می‌دهد.

در سناریوی بازگشایی مسیرها، صادرات می‌تواند از رفع اختلال منتفع شود، اما احتمال کاهش قیمت جهانی وجود دارد. در نتیجه بودجه ۱۴۰۶ ممکن است با مسئله‌ای دووجهی مواجه شود: محدودیت فروش در دوره قیمت بالا یا فروش بیشتر در دوره قیمت پایین‌تر. هر دو وضعیت می‌توانند بر عرضه ارز، کسری بودجه و انتظارات تورمی اثر بگذارند، اما اندازه اثر به حجم واقعی صادرات، نحوه تسویه و سیاست‌های مالی وابسته است.

مثال عددی؛ افت برنت چه ابعادی دارد؟

فرض کنید فقط تفاوت میانگین‌های پیش‌بینی‌شده مبنا قرار گیرد. میانگین برنت از ۸۶.۸۱ دلار در ۲۰۲۶ به ۶۹.۳۹ دلار در ۲۰۲۷ می‌رسد؛ تغییری معادل ۲۰.۱ درصد. هم‌زمان، میانگین WTI با افت ۱۹.۱ درصدی به ۶۵.۳۹ دلار می‌رسد. این مثال نشان می‌دهد پایان اختلال عرضه لزوما به معنای بهبود کامل درآمد نفتی نیست، زیرا افزایش حجم فروش ممکن است با قیمت پایین‌تر همراه شود.

نکته‌های کلیدی

• کسری عرضه سه‌ماهه سوم به ۱.۸ میلیون بشکه در روز رسیده است.
• کاهش تردد هرمز از حدود ۱۳۰ به ۱۳ کشتی، ریسک کوتاه‌مدت عرضه را برجسته می‌کند.
• برنت در ۸۸.۵۲ دلار بسته شد، اما میانگین ۲۰۲۷ آن ۶۹.۳۹ دلار پیش‌بینی شده است.
• افزایش ۱۸۸ هزار بشکه‌ای تولید اوپک‌پلاس می‌تواند پس از کاهش اختلال‌ها بر قیمت فشار وارد کند.
• برای ایران، حجم صادرات و امکان وصول درآمد به‌اندازه قیمت جهانی نفت اهمیت دارد.
• این داده‌ها سناریو می‌سازند و به‌تنهایی مبنای تصمیم قطعی سرمایه‌گذاری نیستند.