مقایسه بازدهی بورس و طلا؛ چرا نباید فریب سودهای چندروزه را خورد؟

ورود به بازار مالی در شرایطی که شاخص‌ها در قله تاریخی هستند نیازمند دقت فراوان است و مقایسه بازدهی بورس و طلا در بازه‌های زمانی بسیار کوتاه می‌تواند سرمایه‌گذار ایرانی را به اشتباه و تصمیمات پرریسک بیندازد.

پاسخ کوتاه

در روزهای اوج بازار، سودهای مقطعی بورس نسبت به طلا نباید معیار اصلی تصمیم‌گیری شما باشد. برنده واقعی بازار کسی است که به جای درگیری با ترس جاماندن از سود، بازدهی واقعی را پس از کسر تورم، میزان نقدشوندگی و هزینه معامله در یک افق زمانی مشخص محاسبه کند و بر اساس هیجان عمل نکند.

چرا مقایسه بازدهی بورس و طلا در کوتاه مدت اشتباه است

در روزهای میانی مرداد هزار و چهارصد و پنج شاخص کل بورس رشد قابل توجهی حدود سه ممیز نه دهم درصد را تجربه کرد و از محدوده پنج میلیون و پانصد هزار واحد به بیش از پنج میلیون و هفتصد هزار واحد رسید و ظاهرا از طلا جلو زد. اما در همین بازه زمانی شاخص هموزن رشد بسیار کمتری و تنها نزدیک به دو درصد داشت که نشان می‌دهد صعود بازار یکدست نبوده و بیشتر در سهام بزرگ و شاخص‌ساز متمرکز بوده است. بنابراین تعمیم دادن رشد یک بخش به کل بازار خطای بزرگی است. رفتار قطعات مختلف سکه نیز در شرایط مشابه یکسان نیست؛ برای مثال سکه امامی و گرمی در شرایطی رشد می‌کنند اما نیم‌سکه بدون تغییر می‌ماند، زیرا حباب و انتظارات نقش مهمی ایفا می‌کنند.

فریب سود صد میلیون تومانی در چهار روز

فرض کنید با سرمایه صد میلیون تومانی وارد بازار شده‌اید. در یک دوره چهار روزه در اواسط مرداد، این سرمایه در بورس به حدود صد و سه میلیون و نهصد هزار تومان رسید. در مقابل اگر همین پول در طلای هجده عیار با رشد دو ممیز یک دهم درصدی سرمایه‌گذاری شده بود، سرمایه شما حدود صد و دو میلیون و صد هزار تومان می‌شد. اختلاف بازدهی این دو بازار در این چهار روز فقط حدود یک میلیون و هشتصد هزار تومان پیش از کسر کارمزد و مالیات است. این فاصله ناچیز در برابر تفاوت سطح ریسک و میزان نقدشوندگی این دو بازار اصلا معیار مناسبی برای تغییر ناگهانی سبد دارایی و خروج هیجانی نیست.

نقش دلار و مدیریت ریسک در سبد دارایی

در بازار داخلی نرخ ارز مهمترین متغیر شکل‌دهنده انتظارات تورمی است و مسیر بازارهای دیگر مانند طلا، خودرو و حتی هزینه ساخت مسکن را تعیین می‌کند. زمانی که دلار در محدوده صد و هشتاد و هفت تا صد و هشتاد و هشت هزار تومان نوسان دارد، خرید هیجانی ناشی از ترس جاماندن یا فومو فقط به ضرر شما تمام می‌شود. فومو در اوج بازار از ترس و طمع نشأت می‌گیرد و تفاوت سرمایه‌گذار حرفه‌ای با یک فرد مبتدی در اجرای یک تصمیم درست در زمان مناسب است. اصلاح احتمالی قیمت‌ها در اوج بازار لزوما منفی نیست بلکه می‌تواند فرصتی برای بازآرایی سبد و شناسایی نمادهایی باشد که پس از اصلاح جذاب‌تر می‌شوند.

درس‌هایی از بازارهای جهانی برای سرمایه‌گذار ایرانی

زمان‌بندی بازار یا تلاش برای شکار بهترین روزها تقریبا غیرممکن و بیهوده است. بررسی داده های تاریخی بازارهای جهانی نشان داده است که اگر تنها ده روز از بهترین روزهای معاملاتی در دو دهه گذشته بازار سهام را از دست می‌دادید، بازدهی نهایی شما به کمتر از نصف کاهش می‌یافت. در بازار ایران نیز جهش‌های کوتاه‌مدت مانند بازدهی سی و هفت درصدی خودرو در یک ماه نباید معیار انتخاب دارایی قرار بگیرد. بهترین و بدترین روزهای بازار معمولا نزدیک به هم رخ می‌دهند و خروج هیجانی در روزهای منفی تنها باعث قفل شدن زیان می‌شود. جالب است بدانید زمانی که اونس جهانی طلا پس از فروکش کردن تنش‌ها از پنج هزار و دویست دلار به چهار هزار دلار افت کرد، رشد دلار آزاد از صد و شصت و سه هزار تومان به صد و نود و پنج هزار تومان مانع از ریزش شدید طلای داخلی شد.

نکته های کلیدی

• بهترین راهکار برای سرمایه گذار ایرانی تشکیل سبد دارایی منطقی شامل طلا، اوراق درآمد ثابت و سهام است تا ریسک تعدیل شود.
• معیار اصلی سرمایه گذاری موفق باید محاسبه بازدهی پس از کسر تورم، ریسک و میزان نقدشوندگی باشد.
• خروج هیجانی در زمان ریزش ها اغلب باعث از دست رفتن روزهای مثبت بعدی و متضرر شدن می شود.
• داشتن یک سیستم تصمیم گیری از پیش تعیین شده جایگزین بسیار بهتری برای خریدهای هیجانی است.